Tam thất bắc là gì?

Tam thất bắc là loại cây thảo dược sống lâu năm có tên khoa học là Panax pseudo-ginseng (Burk), nằm trong họ Ngũ gia bì – Araliaceae, hay còn được gọi với những cái tên khác là Kim Bất Hoán và được đánh giá là có giá trị ngang với nhân sâm 10 năm. Tam Thất Bắc xuất hiện từ cách đây rất lâu năm, có lá màu xanh đậm, tỏa ra từ thân cây, bao trùm quanh quả đỏ rực. Cái tên tam thất được bắt nguồn từ chính đặc điểm lá của chúng, là vì cây có từ 3 tới 7 lá chét cũng có thể là do tam thất từ khi gieo tới ra hoa là 3 năm, khi thu rễ là 7 năm.

Củ tam thất thuộc dạng thảo dược quý hiếm, bởi vì nó chỉ mọc ở những nơi có độ cao từ 1500m trở lên và có khí hậu lạnh, nên củ tam thất bắc chỉ có ở miền Bắc nước ta tại các vùng núi cao như Sapa, Lào Cai, Lạng Sơn, Yên Bái. Tam thất bắc là cây khác hoàn toàn với cây tam thất nam (thuộc họ gừng đen) bởi vậy mà tam thất bắc đắt gấp 10 lần tam thất nam.

Củ Tam Thất Bắc Tươi, Công dụng, Cách dùng, Bài thuốc chữa bệnh!
Củ Tam Thất Bắc Tươi, Công dụng, Cách dùng, Bài thuốc chữa bệnh!

Tam thất bắc tươi được thu hái vào mùa đông, khoảng vào tháng 11 hàng năm, sau khi cây đã đủ độ tuổi từ 5-7 năm. Khác với củ tam thất bắc, phần hoa và nụ tam thất bắc lại được thu vào tháng 8 hàng năm, tất cả đều được đem phơi khô để dùng làm thuốc.

Thành phần hóa học có trong củ tam thất bắc tươi?

Sau nhiều năm nghiên cứu, dựa vào các trang thiết bị hiện đại, người ta đã phát hiện ra trong củ tam thất bắc tươi có chứa một lượng dược chất rất quan trọng cho cơ thể con người đó chính là Saponin – một dược chất giúp tiêu sứng, chống viêm, chống oxy hóa, giảm đau và phòng ung thư. Không chỉ vậy, một thành phần cũng quan trọng không kém có trong củ tam thất bắc tươi đó chính là Flavonoid, một dược chất giúp tăng cường sức đề kháng, làm chậm quá trình lão hóa tế bào. Ngoài ra, các nhà khoa học còn tìm được ra, trong tam thất bắc còn chứa một số các khoáng chất tốt cho cơ thể như acid amin, Sắt và Calci vi lượng…

Củ tam thất bắc tươi có tốt hơn khô không?

Xem thêm

Theo đánh giá của các chuyên gia, thì củ tam thất bắc tươi có phần tốt hơn là khô, bởi vì nó chưa phải trải qua các khâu sơ chế, không hóa chất bảo quản, cho nên tam thất bắc tươi vẫn giữ được nguyên 100% giá trị dinh dưỡng của nó. Củ tam thất bắc tươi có hình dạng tròn hoặc dài hình con quay, trên thân củ có nhiều rễ giống tay người vươn ra. Thành phần hóa học có trong củ tam thất bắc tươi chứa nhiều nhất, có khoảng 12% Saponin và có 34 hợp chất Saponin khác nhau chính vì vậy mà củ tam thất bắc tươi có phần tốt hơn củ tam thất bắc khô.

Một củ tam thất tươi to hơn nắm tay nặng hơn 300gram
Một củ tam thất tươi to hơn nắm tay nặng hơn 300gram

Công dụng của củ tam thất bắc tươi

Xét theo khía cạnh của đông y, thì củ tam thất bắc tươi là một trong những loại vị thảo dược có nhiều dược tính, có vị đắng hơi ngọt, tính ôn, có công dụng giúp chỉ huyết, phá huyết, tiêu thũng, định thống và giúp tư bổ cường tráng, tăng cường sinh lực. Ngoài ra củ tam thất bắc tươi còn có thể giảm căng thẳng, trầm uất, hỗ trợ bảo vệ tim mạch khỏi những tác nhân có hại gây loạn nhịp. Theo ghi chép trong các Y văn cổ còn đề cập đến tác dụng của củ tam thất tươi giúp tiêu sưng, tiêu máu, cầm máu, giảm tình trạng chảy máu do chấn thương.

Theo y học hiện đại, các nhà nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, củ tam thất bắc có thể giúp cơ thể tăng khả năng chịu đựng, ngăn ngừa tình trạng xơ vữa động mạch và có thể giúp giãn mạch. Chưa dừng ở đó, củ tam thất bắc tươi còn có công dụng giúp hỗ trợ làm chậm tiến trình phát triển của các khối u, hạn chế được tình trạng khối u di căn và hỗ trợ ngăn ngừa ung thư. Ngoài ra Tam Thất giúp cải thiện các triệu chứng rối loạn kinh nguyệt: rong kinh, rong huyết, kinh nhiều,

Cách sử dụng tam thất bắc

Tam thất bắc là loại củ mà được nhiều người biết đến vì công dụng mà nó mang lại rất tốt cho sức khỏe con người. Chính vì vậy mà nó được nhiều người chế biến với những cách khác nhau, dưới đây là một vài cách sử dụng củ tam thất bắc:

  • Sử dụng củ tam thất bắc sống: Tam thất sống thường được người ta tán củ thành bột mịn, rồi trộn với mật ong để ăn trực tiếp. Hoặc cũng có thể cắt củ tam thất thành các lát mỏng, hay có thể mài ra pha với nước ấm nóng để uống.
  • Cách sử dụng tam thất bắc chín: Người ta có thể kết hợp tam thất bắc với các loại nguyên liệu khác như thịt lợn, gà, chim bồ câu, nhân sâm, nấm linh chi, ngải cứu, vv…. để chế biến thành các món ăn ngon khác như hầm, nấu cháo, nấu canh,….
  • Ngâm rượu bằng củ tam thất bắc tươi: Củ tam thất bắc ngâm rượu rất tốt vì nó giúp giữ gìn và phát huy tối đa công hiệu. Chuẩn bị 1kg tam thất tươi đã rửa sạch đất, cắt bỏ rễ, để ráo nước (có thể thái mỏng hoặc để nguyên củ), ngâm với 3 lít rượu 45 độ trong 3 tháng.
  • Ngâm rượu với củ tam thất khô: Sử dụng 1kg tam thất khô cạo sạch vỏ, rửa sạch, tráng với rượu cho sạch rồi thái mỏng hoặc để nguyên củ, ngâm với 5 lít rượu 40 độ trong 3 tháng.
Củ tam thất bắc tươi đã rửa sạch và đang phơi khô
Củ tam thất bắc tươi đã rửa sạch và đang phơi khô

Những bài thuốc từ củ tam thất bắc

Tam thất bắc chữa đau thắt lưng: Sử dụng bột tam thất cùng bột hồng nhân sâm lượng bằng nhau. Mỗi ngày dùng 4g bột thuốc hỗn hợp chia với nước ấm. Uống ngày 2 lần cách nhau 12 tiếng.

Chữa bệnh bạch cầu cấp và mạn tính bằng tam thất bắc: Sử dụng đương quy 15g, xuyên khung 15g, xích thược 20g. hồng hoa 10g, tam thất 6g. Đem tất cả dược liệu sắc nước uống trong ngày.

Bài thuốc chữa sản dịch ra nhiều cho phụ nữ sau sinh: Dùng 8g bột tam thất trộn với nước cơm. Mỗi ngày uống 2-3 lần.

Bài thuốc chữa huyết ứ, rong kinh, rong huyết: Sử dụng tam thất 4g, ô tặc cốt 12g, ngải điệp 12g, đan sâm, đơn bì, xuyên nhung, đương quy mỗi vị 8g, ngũ linh chi, một dược mỗi vị 4g. Sắc uống mỗi ngày.

Hỗ trợ điều trị cho bệnh nhân mắc chứng bạch cầu cấp tính và mãn tính: Mỗi ngày dùng 6g tam thất bắc; xuyên khung, đương quy, xích thược mỗi loại 15g với 10g hoa hồng sắc với 500ml nước khi cạn còn khoảng 200ml thì tắt bếp.

Lưu ý!

Những thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo, tuyệt đối không tự ý bốc thuốc theo thang hướng dẫn. Để biết thêm thông tin cụ thể vui lòng tham khảo ý kiến của thầy thuốc trước khi sử dụng.

Không sử dụng tam thất bắc với những đối tượng như phụ nữ có thai, có thể gây hao tổn tân dịch ở những những người không bị ứ trệ, những người huyết hư ói máu, chảy máu cam, huyết nhiệt cũng không được dùng.

Chia sẻ tới mọi người