Cây Hoắc hương là gì?

Cây Hoắc hương thường được gọi với tên tắt là Hoắc, trong đông y thì gọi với tên khác là Thổ hoắc hương, quảng hoắc hương. Tên khoa học là Pogos cablin (Blanco) Benth, thuộc Họ Bạc hà (Lamiaceae).

Hoắc hương là cây thảo sống lâu năm, cao 30 – 60cm, thân vuông màu nâu, có lông dày mịn. Lá mọc đối, phiến lá hình trứng, mép có răng cưa. Hoa màu hồng tím nhạt, mọc thành bông ở nách lá hay ngọn lá. Quả bế có hạt cứng.

Phân bố:

Hoắc hương khá phổ biết ở các nước như Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan,… . Ở nước ta, cây được trồng chủ yếu ở các vườn dược liệu.

Bộ phận dùng:

Phân trên mặt đất của cây Hoắc hương (Herba Pogostemonis).

Thành phần hóa học:

Thành phần chính của cây là tinh dầu.

Tác dụng – công dụng chung của cây Hoắc hương:

Hoắc hương chữa đau bụng, đầy chướng, ỉa chảy, nôn mửa, cảm mạo, trúng nắng, trúng thực, nhức đầu, sổ mũi, ợ gan hôi miệng

Theo đông y:

Hoắc hương có vị ngọt đắng, hơi cay, mùi thơm đặc trưng tính ôn đi vào 3 kinh là phế, tỳ, vị. Quả hoắc hương có tác dụng ngăn chặn vi khuẩn lây lan trên diện rộng. Tinh dầu hoắc hương còn có khả năng kích thích tăng tiết dịch vị dạ dày. Có tác dụng giải cảm, sát khuẩn, chống nôn, giảm đau. Chủ trị thấp ở biểu, buồn non, nôn mửa, hàn nhiệt, đầu đau, tức ngực, đầy bụng, tiêu chảy, kiết lỵ, miệng hôi.

Dùng với liều từ 3 – 9 g/ngày, dạng thuốc sắc, hãm hay bột.

Một số nghiên cứu khoa học về cây Hoắc hương:

Các thử nghiệm trên cơ thể thỏ cho thấy, hoắc hương có tác dụng ức chế các loại nấm gây bệnh như tụ cầu khuẩn, trực khuẩn mủ xanh, leptospirosis, ecoli, liên cầu khuẩn tán huyết tuýp A,… .

Hoắc hương có khả năng làm co túi mật chuột bạch khi được X – quang.

Quảng Hoắc hương có tác dụng kháng khuẩn rộng.

Nước sắc từ Hoắc hương có tác dụng ức chế các loại nấm gây bệnh như: Leptospirosis, Tụ cầu khuẩn, trực khuẩn mủ xanh, Etero coli, trực khuẩn lỵ, liên cầu khuẩn tán huyết type A, Phế song cầu khuẩn, Rhinovirus.

Ngoài ra, dùng nước sắc Hoắc hương rửa vùng da bị tổn thương còn có tác dụng chống thối (Trung Dược Học).

Tinh dầu Hoắc hương có khả năng làm tăng tiết dịch dạ dầy, tăng chức năng tiêu hóa (Trung Dược Học).

Một số bài thuốc có cây Hoắc hương:

Trị hoắc loạn thổ tả gần chết, uống vào thì có thể sống lại:

Hoắc hương diệp, Trần bì, mỗi vị 20g, cho vào 2 bát nước, sắc đến khi còn 1 bát, gạn lấy nước uống lúc còn nóng (Bách Nhất Tuyển phương).

Trị cảm nắng, thổ tả:

Hoạt thạch (sao) 80g + Hoắc hương 8g + Định hương 2g. Cho các vị trên tán bột, mỗi lần uống 8g chung với nước vo gạo (Vũ Giảng Sư, Kinh Nghiệm phương).

Chữa cảm, làm ra mồ hôi, hạ sốt: 

Hương nhu, hoắc hương, bạc hà, sả, tía tô, lá bưởi, lá chanh mỗi thứ 10g. Tất cả rửa sạch, đun sôi dùng xông hơi (Nồi nước xông).

Trị xông pha nơi có nhiều sương mù, sinh ra lở loét:

Hoắc hương, Tế trà, hai vị bằng nhau, đốt thành tro, trộn với dầu, để trên lá, đắp lên vùng da bị tổn thương (Ứng Hiệu phương).

Chữa ăn không tiêu, sôi bụng, đau bụng:

Hoắc hương, thạch xương bồ, hoa đại mỗi vị cân lấy 12g + vỏ bưởi đào (sao cháy) 6g. Tất cả tán thành bột mịn trộn đều. Mỗi lần uống 2g với nước chè nóng trước bữa ăn 30 phút. Ngày uống 3 lần.

Chữa thổ tả:

Hoắc hương, hậu phác, cam thảo, sa nhân, mộc hương, thương truật, trần bì, các vị lượng bằng nhau, sắc lấy nước uống.

Chữa phát ban:

Hoắc hương, hậu phác, trần bì, bồ bồ (nướng), mỗi vị 50g. Tất cả tán nhỏ, rây bột mịn. Mỗi lần uống nửa thìa cà phê.

Trị miệng hôi:

Dùng nước sắc Hoắc hương súc miệng thường xuyên (Trích Huyền phương).

Chữa tiêu chảy:

Hoắc hương, cát căn mỗi vị 12g + nụ sim 8g đem sao + đậu ván trắng, sa nhân, mộc hương, vỏ rộp ổi mỗi vị 8g + cam thảo 4g + gừng nướng 3 lát. Tất cả sắc với 400ml nước đến khi còn 100ml, chia làm 2 lần, uống trong ngày.

Lưu ý:

  • Thảo dược này có thể tương tác với những thuốc bạn đang dùng hay tình trạng sức khỏe hiện tại của bạn. Bạn nên tham khảo ý kiến tư vấn của thầy thuốc hoặc bác sĩ trước khi sử dụng cây sen.
  • Những thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo, tuyệt đối không bốc thuốc theo thang hướng dẫn. Mọi thông tin chi tiết xin liên hệ thầy thuốc hoặc bác sĩ để biết thêm thông tin.

Xem thêm: Cây khiếm thực!

Chia sẻ tới mọi người