Cây Vừng đen là gì?

Cây Vừng đen trong dân gian còn gọi là mè đen, còn trong đông y thì có nhiều tên khác như Chi ma, Hồ ma, Hồ ma nhân, du tử miêu, cự thắng tử, bắc chi ma. Tên khoa học là Sesamum indicum, thuộc họ vừng (tên danh pháp khoa học là Pedaliaceae).

Cây thân thảo có long mềm, cao 60 – 100cm. Lá mọc đối, đơn, nguyên cuống, hình bầu, thon hẹp ở hai đầu. Hoa trắng mọc đơn độc ở nách. Qủa nang kép dài, có lông mềm. Hạt nhiều, thuôn, vàng nâu hay đen, hơi bị ép dẹp, có nột nhũ.

Phân bố:

Cây Vừng đen được trồng ở hầu hết các tỉnh trên đất nước Việt Nam ta, đặc biệt nhiều ở các tỉnh thuộc miền Trung như Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị,… .

Bộ phận dùng:

Xem thêm

Bộ phận dùng chính của cây Vừng đen là hạt vừng.

Thu hái cây vào khoảng từ tháng 6 – tháng 8. Cắt toàn cây, phơi khô, đập lấy hạt rồi lại phơi khô. Khi dùng, đồ thật kỹ, phơi khô sao vàng. Ngoài ra còn ép lấy dầu vừng.

Thành phần hóa học:

Hạt vừng chứa tới 40 – 50% là dầu màu vàng, 5 – 8% là nước, 20 – 22% là protein,… . Ngoài ra còn có lipid, glucid, chất khoáng như Ca, P, K,… .

Tác dụng – công dụng chung của cây Vừng đen:

Làm thuốc nhuận tràng, chữa táo bón, viêm đại tràng mãn tính, tốt cho sản phụ thiếu máu, thiếu sữa, chữa mụn nhọt lở loét,… .

Theo đông y:

Vừng đen có vị ngọt, tính bình, không độc đi vào can, thận. Có tác dụng bổ can thận, dưỡng huyết, khu phong, nhuận tràng, bổ ngũ tạng, tăng khí lực, làm sáng mắt, phát triển bắp thịt, bổ ích tính tủy. Chủ trị táo bón, viêm đại tràng mãn tính, rết cắn, chứng nôn mửa, nhũ ung, kiết lỵ mới phát, bụng đầy trướng, mụn nhọt lở loét, tóc bạc sớm,… .

Mè đen đãi sạch, rang sơ, tán bột, mỗi ngày dùng 15 – 20 g, hòa với nước chín rồi uống hoặc ăn chung với cơm, xôi.

Một số nghiên cứu khoa học về cây Vừng đen:

Theo nghiên cứu khoa học về cây Vừng đen thì tinh chất dầu triết ra được từ cây Vừng đen khi bôi lên niêm mạc có tác dụng làm giảm kích thích, chống viêm. Ngoài ra còn có tác dụng nhuận trường.

Nước sắc Vừng đen có tác dụng giảm lượng cholesterol máu, phòng trị xơ cứng động mạch.

Là thức ăn nhiều chất dinh dưỡng đối với cơ thể.

Một số bài thuốc có cây Vừng đen:

Thuốc an thần, gây ngủ:

Hạt vừng đen rang chín, hạt đỗ đen sao lá vông, lá dâu non mỗi vị 40g + hạt muồng sao, lạc tiên mỗi vị 20g + vỏ núc nác 12g sao chung với rượu. Đem tất cả dược liệu trên đi phơi hoặc sây khô, tán thành bột mịn, thêm đường đủ ngọt luyện với hồ làm thành viên hoàn bằng hạt ngô. Người lớn ngày uống 2 lần, mỗi lần 20g.

Bồi bổ khí huyết, làm cho da thịt săn đẹp, mịn màng, tăng cường tuổi thọ:

Trà gồm hạt vừng đen 375g + gạo tẻ 750g + đậu đỏ, đậu tương, đậu xanh, mỗi thứ 700g + chè búp 500g + tiểu hồi 150g + hoa tiêu 75g + gừng khô, muối tinh mỗi thứ 30g. Tất cả sao vàng, tán nhỏ. Ngày dùng 6 – 10g hãm với nước sôi để uống.

Chữa tăng huyết áp, xơ cứng mạch máu:

Hạt vừng đen, rễ hà thủ ô đỏ, rễ ngưu tất mỗi vị 100g. Tất cả phơi khô, tán thành bột mịn, trộn với lượng mật vừa đủ làm thành viên hoàn nhỏ bằng hạt ngô. Ngày uống 3 lần, mỗi lần 12g.

Chữa táo bón:

Bài 1:Hạt vừng đen 300g rang chín, tán thành bột mịn, để riêng; lá cối xay thái nhỏ 300g, sắc với 2 – 3 lần nước rồi cô thành cao đặc. Trộn bột vừng đen với cao, làm thành bánh 5g. Ngày dùng 2 bánh, hãm với nước sôi, uống sau mỗi bữa ăn.

Bài 2: Hạt vừng đen 20g + sinh địa, huyền sâm, mạch môn, sa sâm mỗi vị 16g + thạch hộc 12g. Tất cả phơi khô, sao vàng, tán bột mịn, thêm lượng mật ong vừa đủ để làm thành viên hoàn, ngày uống 10 – 20g.

Chữa táo bón do trương lực cơ giảm:

Bài 1: Vừng đen, bạch truật, sài hồ, hoài sơn, kỷ tử mỗi vị 12g + đảng sâm 16g. Cho tất cả vào sắc lấy nước uống, duy trì mỗi ngày 1 thang.

Bài 2: Vừng đen, đương quy, nhục thung dung, bá tử nhân mỗi vị 8g + hoàng kỳ, bạch truật, đảng sâm, sài hồ, thăng ma mỗi vị 12g + trần bì, cam thảo mỗi vị 6g. Cho tất cả các vị vào sắc lấy nước uống.

Thuốc bổ mạnh gân xương:

Hạt vừng đen 300g đồ chín, phơi khô, sao vàng + lá dâu non 500g rửa sạch, phơi trong râm hoặc nắng nhẹ cho khô, vò nát bỏ cuống và gân lá, sấy khô. Đem 2 vị đi tán thành bột mịn và trộn đều, thêm lượng mật ong vừa đủ đánh nhuyễn thành khối bột, làm thành viên khoảng nặng khoảng 1g. Thuốc có màu đen, hơi mềm, vị ngọt, mùi thơm. Ngày uống 2 lần, uống sau bữa ăn. Liều người lớn: mỗi lần 10 – 20g; trẻ em: 5 – 10g.

Giúp hạ thấp cholesterol trong máu vì chứa nhiều acid béo không bão hòa:

Hạt vừng đen ép sống, lấy dầu uống mỗi lần 1 thìa canh với ít rượu để chữa tụ máu, đau nhức, sưng tấy do ngã.

Lưu ý:

  • Thảo dược này có thể tương tác với những thuốc bạn đang dùng hay tình trạng sức khỏe hiện tại của bạn. Bạn nên tham khảo ý kiến tư vấn của thầy thuốc hoặc bác sĩ trước khi sử dụng cây sen.
  • Những thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo, tuyệt đối không bốc thuốc theo thang hướng dẫn. Mọi thông tin chi tiết xin liên hệ thầy thuốc hoặc bác sĩ để biết thêm thông tin.

Xem thêm: Cây bách hộ!

Chia sẻ tới mọi người