Hắc táo nhân

Hắc táo nhân là nhân hạt già đã qua chế biến (sao đen) của cây Táo ta, được mệnh danh là “thần dược” trong nhóm thuốc dưỡng tâm, chuyên trị các chứng mất ngủ kinh niên và hư hãn (đổ mồ hôi trộm).

Đặc tính Y học cổ truyền (YHCT)

Tính, Vị: Vị chua (toan), ngọt (cam), tính bình [1].

Quy kinh: Tâm (Tim), Can (Gan), Đởm (Mật), Tỳ [1].

Công năng chủ chốt:

Dưỡng tâm, an thần: Trị hư phiền, khó ngủ, hồi hộp, đánh trống ngực [1][2].

Liễm hãn: Cầm mồ hôi, trị chứng tự hãn (tự ra mồ hôi) và đạo hãn (mồ hôi trộm) [1].

Bổ Can: Nuôi dưỡng huyết ở can, giúp thư thái tinh thần [1].

Danh pháp và Phân loại học

Tên khoa học: Ziziphus jujuba Lamk. (tên đồng nghĩa: Ziziphus mauritiana Lamk., Ziziphus sativus Gaertn) [1].

Họ: Táo (Rhamnaceae) [1].

Tên gọi khác: Toan táo nhân (nhân hạt táo chua), Táo ta [1].

Bộ phận dùng: Nhân hạt (Semen Ziziphi) lấy từ quả chín già, phơi khô. Hắc táo nhân là dạng bào chế sao đen của Táo nhân [1].

I./ Mô tả hình thái và Phân bổ

Đặc điểm hình thái (Dựa theo GS. Đỗ Tất Lợi)

Thân: Cây nhỡ, cao từ 6 – 8 mét (có thể thấp hơn nếu mọc hoang dạng bụi). Thân có nhiều gai nhọn. Cành buông thõng [1].

Lá: Hình bầu dục ngắn hoặc hơi thon dài. Mặt trên xanh lục và nhẵn, mặt dưới có lông, mép lá có răng cưa. Đặc biệt có 3 gân dọc rõ rệt chạy dọc theo chiều lá [1].

Hoa: Màu trắng, mọc thành xim ở kẽ lá [1].

Quả: Quả hạch, vỏ ngoài nhẵn, màu vàng xanh hoặc hơi nâu đỏ khi chín. Vỏ quả giữa dày, vị ngọt hoặc chua. Hạch cứng xù xì [1].

Hạt (Nhân): Đập vỡ hạch cứng sẽ thu được nhân hạt (Táo nhân). Nhân hình dẹt, vỏ lụa màu nâu đỏ, bên trong màu trắng ngà, nhiều dầu [1].

Phân bổ

Nguồn gốc: Mọc phổ biến ở các nước nhiệt đới và ôn đới Châu Á.

Tại Việt Nam: Cây mọc hoang và được trồng khắp nơi để lấy quả ăn và làm thuốc. Các tỉnh miền Bắc và miền Trung có trữ lượng lớn [1].

II./ Thành phần dược chất & hóa học

Các nghiên cứu hiện đại xác định thành phần hóa học phức tạp trong Táo nhân, bao gồm:

Saponin Triterpenoid: Nhóm hoạt chất quan trọng nhất gồm Jujuboside A và Jujuboside B. Đây là các chất quyết định tác dụng an thần và trấn tĩnh [3].

Flavonoid: Bao gồm Spinosin, Swertisin, Vicenin-2. Spinosin được chứng minh có tác dụng hiệp đồng gây ngủ [3].

Alkaloid: Sanjoinine (A, B, D, G).

Dầu béo & Vitamin: Chứa lượng lớn dầu béo thực vật và Vitamin C (trong thịt quả) [1][3].

III./ Dẫn chứng khoa học

Dẫn chứng quốc tế (Hệ thống PubMed – NCBI)

Cơ chế an thần, gây ngủ: Các nghiên cứu chỉ ra rằng saponin và flavonoid trong Ziziphus jujuba (đặc biệt là Jujuboside A) tác động lên hệ thống GABAergic trong não bộ, giúp giảm hưng phấn thần kinh, kéo dài thời gian ngủ và rút ngắn thời gian đi vào giấc ngủ [3].

Bảo vệ thần kinh: Hoạt chất Jujuboside A cho thấy khả năng cải thiện nhận thức và bảo vệ tế bào thần kinh trong các mô hình thử nghiệm bệnh Alzheimer [3].

Giảm độc tính qua bào chế: Nghiên cứu so sánh cho thấy quá trình sao đen (tạo thành Hắc táo nhân) giúp giảm lượng dầu béo gây nê trệ tiêu hóa và giảm độc tính của một số thành phần bay hơi, đồng thời tăng hiệu quả an thần [3].

Dẫn chứng tại Việt Nam

GS. Đỗ Tất Lợi ghi nhận thực nghiệm trên lâm sàng cho thấy Táo nhân có tác dụng trấn tĩnh và gây ngủ rõ rệt. Người lớn uống 15-20 hạt (tương đương 0.8g – 1.8g) bắt đầu thấy công hiệu [1].

IV./ Tác dụng dược lý và Bài thuốc

Tác dụng dược lý

Trên hệ thần kinh: Trấn tĩnh, gây ngủ, giảm đau, chống co giật [1].

Trên hệ tim mạch: Hạ huyết áp, chống rối loạn nhịp tim (dựa trên thực nghiệm) [1].

Khác: Cầm mồ hôi (thu liễm), bổ dưỡng cơ thể [1].

Bài thuốc tham khảo (Trích GS. Đỗ Tất Lợi & Bộ Y tế)

Bài thuốc 1: Chữa mất ngủ, thần kinh suy nhược (Toan táo nhân thang)

Thành phần: Hắc táo nhân 20g (sao đen), Phục linh 12g, Tri mẫu 12g, Xuyên khung 8g, Cam thảo 8g.

Cách dùng: Sắc với 600ml nước, cô còn 200ml. Chia 3 lần uống trong ngày [1].

Công dụng: Dưỡng huyết, an thần, thanh nhiệt trừ phiền.

Chủ trị: Mất ngủ do hư phiền, người yếu, hay hồi hộp, miệng khô [1].

Bài thuốc 2: Chữa mồ hôi trộm (Đạo hãn)

Thành phần: Táo nhân (sao đen) 20g, Đảng sâm 12g, Phục linh 12g.

Cách dùng: Tán bột mịn hoặc sắc uống với nước cơm [1].

Công dụng: Ích khí, liễm hãn.

Chủ trị: Người yếu hay ra mồ hôi khi ngủ (mồ hôi trộm), cơ thể mệt mỏi [1].

V./ Lưu ý khoa học và Khuyến cáo

Liều lượng: * Dùng để an thần: 0.8g – 1.8g (tương đương 15-20 hạt) nếu dùng dạng bột/viên hoàn [1].

Dùng dạng thuốc sắc: 6g – 12g/ngày (có thể lên tới 20g tùy bài thuốc) [1][2].

Độc tính: Dùng quá liều (đặc biệt là hạt sống chưa sao) có thể gây trúng độc, mất tri giác, hôn mê do chứa thành phần gây ức chế hô hấp [1]. Nên dùng dạng đã sao (Hắc táo nhân) để an toàn hơn.

Kiêng kỵ:

Người có thực tà, uất hỏa (sốt cao, người nóng nảy bứt rứt do thực nhiệt) không được dùng [1].

Người bị tiêu chảy nặng, đàm thấp ứ trệ cần thận trọng.

Phụ nữ có thai: Cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi dùng, do dược liệu có tác dụng lên hệ thần kinh [2].

VI./ Nguồn tham khảo

[1] GS. Đỗ Tất Lợi (2006), Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam, NXB Y học, trang 113-125 (tra cứu theo tên Táo ta/Ziziphus).

[2] Bộ Y tế (2020), Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh theo Y học cổ truyền.

[3] National Center for Biotechnology Information (NCBI) – PubMed Database (Search terms: Ziziphus jujuba seeds, Jujuboside A, Sedative effects).

Hắc táo nhân

Thương hiệu
Khoảng giá
Liên quan
Tên A->Z
Thấp đến cao
Cao đến thấp
Thân thiện cam kết
Thân thiện cam kết
Miễn phí vận chuyển
Miễn phí vận chuyển
Giao nhanh 2 giờ
Giao nhanh 2 giờ
Đổi trả 30 ngày
Đổi trả 30 ngày
0916893886 Messenger Flash Sale

(5h30 - 23h)