Quế Nhục, Tên khoa học: Cinnamomum cassia Presl

Quế nhục

Quế nhục (thường gọi là Quế) là vị thuốc có tính Đại nhiệt (Rất nóng), vị Cay (Tân), Ngọt (Cam), quy vào kinh Tâm, Thận, Can, Tỳ. Dược liệu này nổi tiếng với khả năng ôn trung, tán hàn, thông huyết mạch và đặc biệt là công năng Bổ hỏa trợ dương giúp điều trị các chứng thận dương hư, chân tay lạnh ngắt (quyết nghịch), đau bụng do hàn và các chứng kinh nguyệt không đều do huyết hàn [1][2][4].

Danh pháp và Phân loại học

Tên khoa học: Cinnamomum cassia Presl (tên đồng nghĩa: Cinnamomum aromaticum Nees).

Họ: Long não (Lauraceae).

Tên gọi khác: Nhục quế, Quế đơn, Quế Thanh, Quế Quảng.

Bộ phận dùng: Vỏ thân hoặc vỏ cành to của cây Quế, phơi hoặc sấy khô (Cortex Cinnamomi). Dược liệu quý nhất thường là quế từ 15 năm tuổi trở lên [1].

Mô tả hình thái và Phân bổ

Đặc điểm hình thái (Dựa theo GS. Đỗ Tất Lợi)

Thân: Cây gỗ to, cao 10-20m. Vỏ thân nạc, dày, màu nâu sẫm, mặt ngoài xù xì, mặt trong nhẵn. Khi bóc vỏ có mùi thơm nồng đặc trưng.

Lá: Lá mọc so le, phiến lá dày, cứng và giòn. Lá có hình bầu dục dài, đầu nhọn hoặc hơi tù. Đặc điểm điển hình là có 3 gân hình cung chạy dọc từ gốc lá đến đầu lá, mặt trên xanh bóng.

Hoa: Hoa nhỏ, màu trắng vàng hoặc hơi xanh, mọc thành chùm ở nách lá hoặc đầu cành.

Quả: Quả hạch, hình trứng dài, khi chín có màu tím sẫm, nhẵn bóng.

Rễ, Củ: Hệ rễ cọc phát triển, vỏ rễ cũng có chứa tinh dầu nhưng ít được dùng làm thuốc hơn vỏ thân [1].

Phân bổ

Nguồn gốc: Vùng nhiệt đới châu Á.

Tại Việt Nam: Quế mọc hoang và được trồng tại nhiều vùng núi. Các vùng quế nổi tiếng nhất là Quế Thanh Hóa (Quế Thanh), Quế Yên Bái, Quế Quảng Nam (Quế Quảng) [1].

Thành phần dược chất & hóa học

Các nhóm hoạt chất chính quyết định giá trị dược lý của Quế nhục bao gồm:

Tinh dầu (Essential oil): Chiếm 1 – 3%, trong đó thành phần chủ yếu là Cinnamaldehyde (Aldehyt cinnamic) chiếm trên 70-90%.

Diterpenoids: Gồm cinncassiol, cinnamozeylanol.

Tannins: Giúp săn se niêm mạc.

Các hợp chất khác: Coumarin, acid cinnamic, các flavonoid và đường.

Công thức hóa học tiêu biểu (Cinnamaldehyde): C9H8O

Dẫn chứng khoa học

Dẫn chứng quốc tế (Hệ thống PubMed – NCBI)

Hỗ trợ điều trị đái tháo đường: Các nghiên cứu chỉ ra rằng chiết xuất Quế nhục có khả năng bắt chước tác dụng của insulin, giúp tăng cường vận chuyển glucose vào tế bào và cải thiện tình trạng kháng insulin ở bệnh nhân tiểu đường tuýp 2 [3].

Tác dụng kháng khuẩn và kháng nấm: Tinh dầu Quế (giàu Cinnamaldehyde) có phổ kháng khuẩn rộng, hiệu quả đối với nhiều loại vi khuẩn gây bệnh và nấm mốc [3].

Dẫn chứng tại Việt Nam

Nghiên cứu trong nước: Việt Nam là một trong những quốc gia xuất khẩu quế hàng đầu. Các nghiên cứu tại Viện Dược liệu tập trung vào việc chuẩn hóa chất lượng “Quế Thanh” – loại quế được đánh giá có hàm lượng tinh dầu và độ ngọt cao nhất thế giới. Dược điển Việt Nam V quy định hàm lượng tinh dầu trong Quế nhục không được ít hơn 1,0% [4].