Ở cơ thể người bình thường, glucose máu được duy trì nồng độ hằng định nhờ có insulin, glucagon, hormon tăng trưởng, cortison và catecholamin. Khi sự cân bằng của hệ thống này bị rối loạn, đặc biệt khi giảm số lượng, chất lượng và sự nhạy cảm của tế bào với insulin, bệnh đái tháo đường xuất hiện.

Bệnh đái tháo đường là hội chứng tăng đường máu, kèm theo rối loạn chuyển háo lipid, protid và tổn thương ở hệ mạch.

Có 2 thể bệnh chính:

1. Đái tháo đường phụ thuộc insulin (typ I)

Người bệnh thường dưới 40 tuổi, có khi rất trẻ (thiếu niên, trẻ em);

Triệu chứng phổ biến: ăn nhiều, uống nhiều, đái nhiều, sút cân. Bệnh nhân mệt nhọc trong tình trạng nhiễm toan. Đường huyết lúc đói: trên 2g/l, đường niệu có thường xuyên, đặc biệt cao sau bữa ăn, ceton niệu cũng có thường xuyên.

Thuốc điều trị đái tháo đường
Thuốc điều trị đái tháo đường

2. Đái tháo đường không phụ thuộc insulin (typ II):

Người bệnh thường trên 40 tuổi, có béo phì hay không. Không có triệu chứng lâm sàng (như ăn nhiều, uống nhiều, đái nhiều, sút cân), nếu có cũng diễn biến từ từ.

Đường huyết lúc đói không quá 2g/l. Đường niệu lúc đói hông có hoặc thấp, ceton niệu không có.

Theo thống kê có tới 90% bệnh nhân đái tháo đường thuộc typ II.

Thuốc điều trị:

Người ta dùng insulin tiêm để điều trị bệnh đái tháo đường typ I. Thuốc điều trị đái tháo đường typ II chủ yếu là thuộc tổng hợp và dùng đường uống.

Mục đích của điều trị là lập lại cân bằng sao cho đường huyết bằng hoặc dưới 1.4g/l.

Thuốc điều trị bệnh đái tháo đường typ I:

Căn cứ vào tác dụng, người ta chia ra 3 nhóm:

  • Insulin tác dụng nhanh: insulin hydrochlorid, nhũ dịch insulin-kẽm.
  • Insulin tác dụng trung bình: isophan insulin, lente insulin.
  • Insulin tác dụng chậm: insulin protamin kẽm, insulin kẽm tác dụng chậm.

Insulin là polypeptid được tách chiết từ tuyến tuỵ của bò, lợn, cừu. Hiện nay đã có thể tách chiết từ người hoặc tổng hợp.

Một đơn vị quốc tế là lượng insulin cần để làm giảm glucose máu ở thỏ nặng 2.5kg nhịn đói xuống còn 45mg/100ml và gây co giật sau khi tiêm 5 giờ.

Insulin được chỉ định dùng cho bệnh nhân đái tháo đường thuộc typ I. Chỉ dùng cho bệnh nhân đái tháo đường typ II khi đã thay đổi chế độ ăn uống, luyện tập và dùng các thuốc trị đái tháo đường tổng hợp mà không có hiệu quả.

Phản ứng phụ Insulin

  • Dị ứng (sau khi tiêm lần đầu hoặc sau nhiều lần tiêm)
  • Hạ glucose máu (thường gặp khi tiêm quá liều)
  • Phản ứng tại chỗ tiêm (ngứa, đau, cứng hoặc u mỡ vùng tiêm) vì vậy nên thay đổi vị trí tiêm thường xuyên.

Thuốc điều trị bệnh đái tháo đường typ II:

1/ Các dẫn xuất của sulfonyl ure, chia làm 2 nhóm;

Nhóm 1 có tác dụng yếu gồm có tolbutamid acetohexamid, tolazamid, clopropamid.

Nhóm 2 có tác dụng nhanh hơn, gồm có: glibenclamid glipizid, gliclazid.

Các sulfamid trên có tác dụng hạ đường huyết do ngăn cản tế bào tuyến tuỵ tạo ra glucagon và kích thích tế bào beta ở tuyến tuỵ tiết ra insulin.

Tác dụng không mong muốn: hạ glucose máu, dị ứng rối loạn tiêu hoá, tan máu, mất bạch cầu hạt.

Không dùng cho người co thai, người nuôi con bú, các bệnh nhân suy gan thận.

2/ Các dẫn suất của biguamid

Thuốc dùng phổ biến là: phenformin (phenethylbiguamid, đã rút khỏi thị trường vì tác dụng phụ nặng nề) và metformin (dimetylbiguamid).

Cơ chế tác dụng của các thuốc này còn chưa rõ, nhưng tác dụng hạ glucose là rõ rệt.

Phản ứng phụ: rối loạn tiêu hoá, toan hoá máu do tăng acid lactic (đặc biẹt bệnh nhân suy gan, thận).

3/ Các thuốc hạ đường máu khác

Acarbose (glucobay) chỉ định cho bệnh nhân đái tháo đường typ II kèm theo chứng béo phì.

Phản ứng phụ: trướng bụng, ỉa chảy, đau bụng.

Ciglitazin, pioglitazon (BD pionorm), troglitazon (BD rezulin, romozin).

Thuốc làm giảm đường huyết dùng trong trường hợp đái tháo đường typ II. Chú ý: thuốc có tác dụng phụ, độc hại đặc biệt với gan.

Gần đây có róiglitazon maleat (BD avandia -SKB). Thuốc làm tăng tiết insulin bù trừ làm cho tuyến tuỵ tiết kháng insulin, khi tế bào beta không bù trừ nổi sự đề kháng insulin. Dùng cho đái tháo đường typ II.

Glymidin: tác dụng tương tự như loại thuốc sulfonyl ure.

5/5 (1 Review)
Chia sẻ tới mọi người