Cây đơn châu chấu là gì?

Đơn châu chấu thuộc dạng cây thân gai, sống hàng năm và là một trong trong vị thuốc nam được sử dụng nhiều với những công dụng quý. Thân cây mảnh, nhỏ có nhiều cành nhỏ phân nhánh, hơi gầy và không có lông. Trên thân có những chiếc gai nhọn, cong và quặp xuống dưới đất.

Lá to, thuộc dạng lá kép 2-3 lần lông chim, có 9-11 lá chét, có cuống, phiến lá chét hình trứng, nhọn ở đầu, phía cuống hơi tròn. Mép có răng cưa, trên những đường gân có những gai nhỏ. Cụm hoa hình chùy tán, cuống hoa có chứa nhiều gai, gồm nhiều hoa nhỏ màu trắng, vàng nhạt hay xanh nhạt. Nhị 5 bầu hình trứng 5 ngăn, 5 vòi tự do. Quả hạch có hình tròn, màu đen nhạt dài từ 3-4mm.

Cây đơn châu chấu có tên khoa học là Aralia armata Seem, thuộc họ Ngũ gia bì Araliaceae và được biết với các tên khác như: Cây cuồng, Rau gai, Độc lực, Cẩm giảng, Đinh lăng gai, cây Đuống, cây Răng, Cẩm Giàng, Lổ Cổ (Mèo), rau gai.

Đơn châu chấu, Công dụng, Dược tính, Bài thuốc chữa bệnh?
Đơn châu chấu, Công dụng, Dược tính, Bài thuốc chữa bệnh?

Phân bố:

Thuộc dạng cây mọc hoang, có nguồn gốc ở vùng núi Himalaia, sau đó lan tràn sang Ấn Độ, Mianma, Nam Trung Quốc, Lào, Việt Nam. Ở Việt Nam cây đơn châu chấu mọc nhiều ở nước ta, chủ yếu tại các tỉnh miền núi như Lào Cai, Hà Giang, Thái Nguyên, Vĩnh phúc, Bắc Giang, Hòa Bình, Ninh Bình, Nghệ An, Kon Tum, Gia Lai, Đăk La, Lâm Đồng.

Bộ phận dùng:

Phần được sử dụng là phần rễ, cành, lá và vỏ rễ. Rễ thu hái quanh năm, rửa sạch phơi khô hay sấy, khi dùng không phải chế biến gì khác. Lá non thường dùng tươi.

Thành phần hóa học:

Theo các nghiên cứu khoa học chỉ ra, các thành phần hóa học có trong cây đơn châu chấu bao gồm các thành phần chính tính theo % như: Nước 84.5, Protid 3.1; Glucid 8.3, Xơ 2%, tro 1.5. Tính theo mg% bao gồm các chất như: Caroten 1.65; vitamin c 12.5; Rễ chứa saponin triterpenic. Phần Genin đã được xác định là axit oleanic.

Những nghiên cứu khoa học về cây đơn châu chấu:

Theo một số nghiên cứu dược lý hiện đại cho thấy vỏ rễ đơn chấu có các tác dụng giúp Chống viêm, đặc biệt tác dụng ức chế khá mạnh giai đoạn mạn tính của phản ứng viêm. Gây thu teo tuyến ức rõ rệt, tác dụng này là một đặc tính của thuốc ức chế miễn dịch. Hỗ trợ Kích thích sự chuyển dạng lympho bào trong thí nghiệm nuôi cấy trong ống nghiệm, điều này chứng tỏ Đơn châu chấu có tác dụng kích thích miễn dịch.

Nghiên cứu khác cho thấy chiết xuất cây đơn châu chấu Có tác dụng nội tiết kiểu oestrogen trên động vật thí nghiệm.

Nghiên cứu cho thấy các thành phần saponin triterpen và genin acid oleanolic từ rễ Đơn châu chấu là thành phần có hoạt tính chống viêm cấp, viêm mạn và gây thu teo tuyến ức chuột cống trắng đực non.

Thử nghiệm lâm sàng trong cộng đồng cho thấy hàng trăm trường hợp bị kiết lỵ cấp, mạn tính đã kháng thuốc vẫn được chữa khỏi bởi viên châu chấu. Rất tiếc ngày đó không có điều kiện nuôi cấy phân lập được là viên châu chấu có tác dụng với lỵ amip (Entamoeba histolytica) hay lỵ trực trùng

Theo đông y:

Theo đông y, đơn châu chấu có vị cay, hơi đắng, tính ấm, tác dụng giúp thanh nhiêt, giải độc, tiêu thũng, tán ứ, khư phong trừ thấp. Rễ có tác dụng kháng sinh mạnh, có thể giải độc. Thân, nhất là lõi thân, có tác dụng bổ. Lá có tác dụng tiêu độc.

Công dụng của cây đơn châu chấu:

  • Giúp thanh nhiệt, giải độc, tiêu thũng, tán ứ, khu phong trừ thấp.
  • Hỗ trợ giúp lưu thông khí huyết ở gân xương.
  • Hỗ trợ làm giảm các cơn đau lưng, cổ do thoái hóa và giúp lưu thông khí huyết.
  • Hỗ trợ điều trị viêm khớp và hỗ trợ giảm đau nhức khớp.
  • Hỗ trợ điều trị viêm gan cấp.
  • Hỗ trợ điều trị bệnh ho.
  • Hỗ trợ điều trị viêm tuyến vú, sưng đau vú.
  • Có tác dụng giúp kháng sinh, giải độc.

Một số bài thuốc từ cây đơn châu chấu:

Chữa Viêm khớp:

Rễ đơn châu chấu 10 – 30 g sắc uống, Thường phối hợp với Xà cừ và Mặt quỷ.

Chữa Bạch hầu, bí đái:

Dùng 8- 12 g rễ cây, sắc uống nước. Chữa Rắn cắn: Vỏ rễ giã lấy nước uống, bã đắp.

Chữa Sưng vú:

Rễ giã với muối, trộn nước vo gạo đắp, phối hợp với cây Sắng, lá Mưa đỏ, Bồ Công Anh và Kim ngân.

Chữa Ho lâu ngày, viêm họng, viêm amidan:

Rễ đơn châu chấu cùng vỏ cây khế chua, liều lượng bằng nhau, đều 20g, sắc nước uống.

Chữa Hen:

Rễ Đơn châu chấu 12g, rễ cây Ngấy tía 8g, rễ cây Han tía 8g, xắt nhỏ, phơi khô, sắc uống.

Chữa Phù thũng:

Rễ Đơn châu chấu 12g, rễ cây Thóc lép 10g, lá cây Cối xay 10g, sao vàng sắc uống.

Điều trị viêm đau khớp:

Rễ cây đơn châu chấu khô 25g – 30g sắc nước uống hàng ngày. Dùng liên tục 1 tháng sẽ có chuyển biến.

Điều trị viêm gan cấp:

Lá đơn châu chấu 20g sắc nước uống hàng ngày.

Điều trị ho:

Rễ đơn châu chấu khô 20g, vỏ khế chua khô 20g sắc nước uống liên tục 3 đến 4 ngày.

Bệnh sưng vú:

Lấy vỏ cây tươi giã nát, thêm chút muối đắp vào vùng bị sưng đau, làm 2 ngày sẽ hết sưng.

Lưu ý!

Những thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo, tuyệt đối không tự ý bốc thuốc theo thang hướng dẫn. Để biết thêm thông tin cụ thể vui lòng tham khảo ý kiến của thầy thuốc trước khi sử dụng.

5/5 (1 Review)
Chia sẻ tới mọi người