Chứng khó nuốt là gì?

Nuốt là một hoạt động bình thường của cơ thể nhằm đưa thức ăn từ bên ngoài vào thực quản, xuống dạ dày bắt đầu quá trình tiêu hóa, tuy nhiên hiện có một số bệnh nhân đang có hiện tượng mắc phải chứng khó nuốt. Khó nuốt là thuật ngữ trong y khoa diễn tả việc khó đưa thức ăn từ sau miệng xuống dạ dày do hầu họng hay thực quản đang bị chèn ép hay đang gặp một số vấn đề khác.

Hiện nay chứng khó nuốt khá phổ biến và có thể gặp ở bất cứ ai, bất cứ độ tuổi nào, tuy nhiên theo thống kê cho thấy bệnh xuất hiện chủ yếu ở người lớn tuổi, trẻ sinh non, những người có vấn đề về não bộ và thần kinh. Bệnh thường được điều trị dựa trên các triệu chứng, nguyên nhân phát bệnh.

Chứng khó nuốt, Triệu chứng, Nguyên nhân, Điều trị?
Chứng khó nuốt, Triệu chứng, Nguyên nhân, Điều trị?

Nguyên nhân

Chứng khó nuốt có thể do nhiều nguyên nhân gây ra, có thể kể đến một vài bệnh lý ảnh hưởng như:

  • Chứng khó nuốt thực quản: chứng khó nuốt thực quản là tình trạng thức ăn bị mắc lại ở cổ họng hoặc ngực. Nguyên nhân có thể do:
  • Không co giãn cơ trơn thực quản: Khi cơ vùng thực quản không co giãn đúng cách thức ăn sau khi vào dạ dày sẽ xuất hiện tình trạng trào ngược phần thức ăn chưa pha trộn trong dạ dày.
  • Thực quản đang lão hóa hay lão hóa: Khi các tế bào tại thức quản đã “lớn tuổi”, thì lúc này thực quản sẽ bị mất một phần sức và thiếu sự phối hợp cần thiết để đẩy thức ăn vào dạ dày.
  • Co thắt lan tỏa: Là một rối loạn hiếm gặp, những cơn co thắt lan tỏa ảnh hưởng nhiều đến các cơ trong thành của thực quản thấp. Các cơn co thắt xảy ra thường xuyên và  liên tục, đôi khi có thể trở nên nghiêm trọng hơn theo thời gian.
  • Bệnh teo thực quản: Thực quản bị thu hẹp, thức ăn bị giữ lại không xuống được dạ dày. Thu hẹp có thể là kết quả của sự hình thành các mô sẹo trong quá khứ, thường gây ra bởi bệnh trào ngược dạ dày (GERD) hoặc từ các khối u.
  • Các khối u thực quản: Các khối u thực quản trồi lên ngăn cản thức ăn đi qua.
  • Xơ cứng bì: các mô sẹo ngày một phát triển gây cứng và xơ cứng làm suy yếu cơ thắt thực quản khi acid trào vào thực quản và gây ra các triệu chứng, biến chứng tương tự như của GERD.
  • Trào ngược dạ dày thực quản (GERD): Acid dạ dày trào  ngược vào thực quản có thể dẫn đến co thắt hoặc sẹo làm thu hẹp thực quản vùng thấp, làm cho nuốt khó khăn.
  • Bức xạ trị liệu: Điều trị ung thư có thể dẫn đến viêm hay những vết sẹo ở thực quản, gây khó nuốt.
  • Ung thư: Một số bệnh ung thư và điều trị bệnh ung thư có thể gây ra khó nuốt.

Ngoài ra cũng có những yếu tố ngoại cảnh khác tác động như: việc sử dụng răng giả trong thời gian dài có thể gây cản trở trong việc nhai nuốt, trẻ em thường có thói quen ngậm cắn các vật nhỏ có thể gây nghẹn,… .

  • Chứng khó nuốt thuộc miệng hầu:
  • Một số vấn đề liên quan tới sự hoạt động bình thường của các cơ vùng hầu họng có thể gây ra cản trở trong việc đưa thức ăn xuống dạ dày.
  • Liệt cổ họng và thực quản (hầu) gây khó khăn trong nuốt thức ăn xuống, thức ăn sẽ không đi thẳng xuống dạ dày mà có thể qua khí quản gây sặc, nghẹn thức ăn.
  • Rối loạn thần kinh: Hội chứng bại liệt, bệnh đa xơ cứng, loạn dưỡng cơ và bệnh parkinson có thể gây ra chứng khó nuốt.
  • Thần kinh bị tổn thương: có thể di trứng sau một lần đột quỵ gây ra, chức năng nhai nuốt bị ảnh hưởng.
  • Chứng khó nuốt ở trẻ sơ sinh và trẻ em:
  • Do nhiều lý do nào đó khiến trẻ sinh non hay hệ thần kinh của trẻ bị ảnh hưởng như bại não hay viêm màng não.
  • Do bẩm sinh hay yếu tố bên ngoài tác động khiến trẻ bị hở môi hoặc hở vòm miệng có thể gây nên chứng khó nuốt.
  • Việc ăn uống không chung một nhịp với hơi thở.

Triệu chứng

Triệu chứng khó nuốt có thể xảy ra 1 hay 1 vài lần thì nó không quá nghiêm trọng, có thể do thức ăn quá to hay bất chợt khiến hầu họng giãn mở không kịp gây khó nuốt. Tuy nhiên, nếu việc khó nuốt trở nên quá thường xuyên thì hãy tìm đến cơ sở y tế gần nhất để khám để có thể chắc chắn rằng bạn có đang mắc phải chứng khó nuốt hay không.

Có thể kể đến một vài triệu chứng thường gặp như:

  • Thức ăn khó khăn khi xuống thực quản.
  • Cảm giác muốn nôn ọe, ho khi nuốt.
  • Thức ăn có xu hướng trào ngược lên hầu, miệng hoặc mũi sau khi nuốt vào.
  • Thức ăn bị mắc lại đâu đó trong hầu họng, có thể đó chỉ là cảm giác của bệnh nhân.
  • Bị đau khi nuốt thức ăn, thức ăn không thể nuốt xuống.
  • Cơ thể bị sụt cân do không được cung cấp đủ chất dinh dưỡng.
  • Thường xuất hiện cảm giác đau tức ngực.
  • Ợ nóng, ợ chua.

Ở trẻ sơ sinh và trẻ em, các dấu hiệu và triệu chứng nuốt khó có thể gặp:

  • Làm việc riêng hay không chú ý khi đang ăn uống.
  • Đang khóc hay gặp căng thẳng khi đang ăn.
  • Lười ăn, chán ăn, không muốn ăn.
  • Thời gian ăn dài khoảng 30 phút hoặc có thể lâu hơn.
  • Thức ăn hoặc chất lỏng bị chảy ra khỏi miệng.
  • Ho hoặc nghẹn khi cho ăn.
  • Khạc nhổ hay nôn ọe khi mới nuốt.
  • Nhịp thở và nhịp nuốt thức ăn không đều.
  • Sụt cân và suy dinh dưỡng.

Phương hướng điều trị

Dựa vào triệu chứng và nguyên nhân gây ra chứng khó nuốt mà có phương hướng điều trị khác nhau:

  • Chứng khó nuốt miệng hầu:
  • Các bài tập vùng cơ cổ: đây cũng là 1 cách để các dây thần kinh cũng như các cơ quanh vùng cổ kích thích hoạt phản xạ nuốt.
  • Học kĩ thuật nuốt: việc trang bị các kỹ năng về ăn uống cũng giúp cho việc nhai nuốc trở nên dễ dàng hơn.
  • Chứng khó nuốt thực quản:
  • Bác sĩ có thể sử dụng nội soi với một quả bóng đặc biệt nhẹ nhàng để mở rộng thực quản hoặc thông qua ống mềm để giãn thực quản.
  • Với các khối u hay phần thừa thực quản gây chèn ép gây khó nuốt cần sự can thiệp của phẫu thuật.
  • Uống thuốc để điều trị nếu nguyên nhân bắt nguồn từ GERD nhằm giảm dịch vị acid dạ dày.
  • Chứng khó nuốt nghiêm trọng:
  • Nếu gặp khó khăn quá khó khăn trong nhai nuốt hay không thể đưa được thức ăn xuống dạ dày thì:

Chuyển sang ăn đồ ăn dạng lỏng như cháo hay súp để đảm bảo được việc cung cấp đầy đủ lượng dinh dưỡng cho cơ thể hoạt động, sinh hoạt.

Nếu người bị chứng khó nuốt nặng thì cần nhờ tới sự giúp đỡ của ống nuôi dưỡng vì lúc này người bệnh không thể tự đưa thức ăn vào cơ thể.

Khó nuốt có thể chỉ là một chứng bệnh nhẹ có thể qua vài ngày sẽ hết, nhưng cũng có thể là một chứng bệnh nghiêm trọng cần theo dỗi và chữa trị. Bạn hãy theo dõi bệnh tình thật kĩ và nếu cần hãy trao đổi với bác sĩ để có phương hướng điều trị hiệu quả nhất.

Tùy vào thể trạng và tình trạng bệnh mà bác sĩ sẽ kê đơn thuốc để điều trị và cũng như áp dụng cả những phương pháp điều trị khác phù hợp hơn cho bệnh nhân.

5/5 (1 Review)
Chia sẻ tới mọi người