Cây Ráy Gai là gì?

Ráy gai thuộc dạng cây thân thảo, có thân rễ mọc ngang và là một trong những vị thuốc quý trong đông y. Thân cây có chiều cao trung bình từ 1 đến 2m, có nhiều gai nhọn bám xung quanh thân, phần dưới mọc bò, phần trên đứng. Phần dưới đất có thân rễ hình cầu, sau phát triển dần thành củ dài và phân chia thành nhiều đốt ngắn.

Lá cây mọc thẳng từ thân rễ, lá non có hình mũi tên, lá già xẻ lông chim, mép nguyên. Lá to có hình tim, chiều dài của lá từ 10 đến 50cm và chiều rộng từ 8 đến 45cm. Gân lá phẳng, bên sơ cấp to, thứ cấp mỏng, nhiều gân phụ. Cuống lá dài, có nhiều gai xung quanh.

Hoa cây ráy gai lưỡng tính, có cuống hoa dài, cụm hoa thường không phân nhánh, hoa đực mọc ở phía bên trên và hoa cái thường có xu hướng mọc ở phần dưới gốc. Mo hoa ráy gai có chiều dài khoảng 18 đến 35cm, phần đuôi của hoa dài tới 28cm. Phần trục hoa ngắn hơn mo hoa và có hình trụ.

Quả mọng, có hình trứng vuông hoặc cũng có dạng hình tháp nhọn, thường mọc những gai ngắn ở đỉnh và có hạt dẹp ở bên trong thịt quả.  Mùa hoa quả thường diễn ra vào tháng 3-4 hằng năm.

Cây ráy gai có tên khoa học là Lasia Spinosa Thwaiters, thuộc họ Ráy (Araceae) và được biết đến với các tên khác như: chóc gai, móp gai, mớp gai, mác gai, sơn thục gai, khoai sọ gai.

Ráy gai, Công dụng, Dược tính, Bài thuốc chữa bệnh?
Ráy gai, Công dụng, Dược tính, Bài thuốc chữa bệnh?

Phân bố:

Thuộc dạng cây mọc hoang, mọc nhiều ở nước ta, thích hợp với môi trường ẩm ướt. Tại nước ta, cây ráy gai phân bố ở Hà Nội, Hòa Bình, Ninh Bình, Nghệ An, TP. HỒ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Tháp, Kiên Giang, An Giang, Lâm Đồng… Trên thế giới có ở Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản, Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Philippines, Sri Lanka, Hàn Quốc.

Bộ phận dùng làm thuốc:

Phần được sử dụng làm thuốc là bộ phận thân rễ của cây ráy gai. Thân rễ sau khi thu hái thì đem rửa sạch, phơi khô, ngâm với nước đường phèn và gừng để làm sạch, loại bỏ độc tố rồi thái mỏng, sao vàng.

Thành phần hóa học có trong cây ráy gai:

Theo các nghiên cứu khoa học cho thấy, thành phần hóa học có trong cây ráy gai bao gồm những dược chất chính như: Flavonoid, hợp chất phenol, acid hữu cơ, acid amin, đường. Trong toàn cây có chứa saponin triterpen. Trong thân rễ có chứa tinh bột, bông mo có acid hydrocyanic.

Những nghiên cứu khoa học về cây ráy gai:

Theo những nghiên cứu dược lý hiện đại cho thấy Tinh thể Canxi oxalate gây kích ứng da, viêm khoang miệng và niêm mạc. Chất Sapotoxin và các thành phần độc hại bao gồm viêm dạ dày ruột, tê liệt các trung tâm thần kinh. Thân, rễ và cuống lá của cây ráy chứa ít các chất độc lại, thường được làm thực phẩm. Chất kích thích tế bào lympho là nguyên nhân gây ra ngộ độc ở người. Chất ức chế trpsin và chymotrypsin có tác dụng kháng côn trùng.

Ở Ấn Độ, thân rễ được dùng làm thuốc trị đau ngực; lá và rễ dùng trị bệnh trĩ; cuống lá giã ra thêm nước cho trâu bò uống trị bệnh đau ngực.

Ở Trung Quốc, người ta dùng Ráy gai để trị sưng vú, cao huyết áp, chó dại cắn, phong thấp, đòn ngã, bạch đới, đau bụng kinh, viêm dạ dày mạn tính, tiêu hóa không tốt, ho do phổi nóng, viêm thận phù thũng, đái đục, viêm tuyến mang tai, mụn nhọt sưng lở.

Theo đông y:

Thân rễ cây ráy gai có vị cay, tính ấm, tác dụng giúp tiêu đờm, trừ suyễn như vị bán hạ và ngoài ra còn giúp thanh nhiệt, giải độc.

Công dụng của cây ráy gai:

  • Giúp thanh nhiệt, giải độc, tán ứ, lợi tiểu.
  • Hỗ trợ điều trị viêm gan, xơ gan cổ chướng, viêm thận.
  • Hỗ trợ làm giảm các triệu chứng, vàng da, ngứa ngáy, suy nhược cơ thể.
  • Hỗ trợ điều trị ho và hỗ trợ giúp làm đau khớp.
  • Hỗ trợ tăng cường lưu thông máu, giãn tĩnh mạch.
  • Hỗ trợ trị đau đầu và chữa lành các vết côn trùng cắn.
  • Hỗ trợ điều trị tiêu chảy, cảm cúm, nhức đầu, thương hàn, lao phổi, giun đũa, áp xe.
  • Hỗ trợ điều trị rối loạn khớp, viêm phế quản mạn tính, chảy máu trĩ và hỗ trợ trị viêm ruột thừa.
  • Hỗ trợ điều trị bệnh tràm và giúp cầm máu các vết thương, vết cắt.

Một số bài thuốc từ cây ráy gai:

Chữa mụn nhọt:

Sử dụng 80 -100 gram củ ráy, 60 gram nghệ củ được rửa sạch, đem nấu nhừ chung với dầu vừng, ít dầu thông và sáp ong. Khi hỗn hợp nguội, phết lên giấy xốp rồi đắp lên vị trí bị mụn nhọt.

Chữa gút:

Sử dụng củ ráy và chuốt hột già mỗi loại 20 gram được tái nhỏ, phơi khô và sao vàng, sắc lấy nước uống. Hoặc có thể sử dụng bài thuốc khác: củ ráy, chuối hột khô, lá lốt khô mỗi loại 20 gram, sắc lấy nước uống. Có thể chia thành các phần nhỏ để sử dụng trong ngày.

Chữa đau khớp do phong thấp, tổn thương do té ngã:

Sử dụng Ráy gai (toàn cây) 9-15g sắc uống hoặc dùng 60g ngâm trong nửa lít rượu, vừa uống trong vừa xoa ngoài.

Trị viêm gan siêu vi B:

Sử dụng Ráy gai khô 20g, Diệp hạ châu (Chó đẻ thân xanh) 20g (tươi 40g), Cỏ mực 20g, Bạch hoa xà thiệt thảo (Cỏ lưỡi rắn) 20g, Bán chi liên (hoặc Xuyên tâm liên) 12g, Mã đề 20g, nấm Linh chi xay, tán mịn 12g. Dược diệu khô, rửa sạch, chặt nhỏ, thêm bột Linh chi và 2 lít nước, nấu sôi 30 phút, chắt ra chai uống thay nước trà trong ngày. Dùng 3 tháng trở lên.

Lưu ý!

Những thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo, tuyệt đối không tự ý bốc thuốc theo thang hướng dẫn. Để biết thêm thông tin cụ thể vui lòng tham khảo ý kiến của thầy thuốc trước khi sử dụng.

Không được sử dụng cây ráy khi chưa được nấu chín. Bởi các loại cây ráy còn sống khi sử dụng có thể gây ngứa cổ họng và miệng, nghiệm trọng hơn là gây ra tử vong. Không sử dụng cho các đối tượng bị hư hàn.

5/5 (1 Review)
Chia sẻ tới mọi người