Cây Bách hợp là gì?

Cây Bách hợp còn được gọi với cái tên khác thông dụng hơn là Cây tỏi rừng. Tên khoa học là Bulbus Lili – Lilium browii F.F. Br. var. colchesteri Wils,  thuộc Họ Hành tỏi (danh pháp khoa học: Liliaceae).

Cây thảo cao 0,5 – 1m, sống nhiều năm. Thân hành to màu trắng đục có khi phớt hồng, vẩy nhẵn và dễ gãy. Lá mọc so le, hnfh mác thuôn, mép nguyên, dài 14 – 16cm, với 6 cánh hoa màu trắng hay hơi hồng. Quả nang 5 – 6cm, có 3 ngăn chứa nhiều hạt nhỏ hình trái xoan.

Cây Bách hợp, Công dụng, Dược tính, Bài thuốc chữa bệnh?
Cây Bách hợp, Công dụng, Dược tính, Bài thuốc chữa bệnh?

Phân bố:

Cây Bách hợp là giống cây tỉ lệ bắt gặp rất thấp, nó thường mọc hoang ở một số nơi như vùng núi Lạng Sơn, Lào Cai, Quảng Ninh,… .

Bộ phận dùng:

Giò là thân của Bách hợp phơi hay sấy khô của cây Bách hợp (Bulbus Lilii) do nhiều vẩy kết lại, xếp lợp lên nhau. Là loại dễ hút ẩm biến sang màu đỏ nâu, hoặc mốc mọt giảm chất lượng. Cần để nơi khô ráo.

Không được sấy hơi diêm sinh, màu sẽ trắng, biến vị và chất.

Thường được thu hoạch vào đầu mùa thu từ tháng 7 đến tháng 8 âm lịch, khi lá cây bắt đầu khô héo thì đào lấy củ.

Thành phần hóa học:

Bách hợp có chứa glucid 30%, protid 4%, lipid 0,1%, vitamin C và colchicein, chất xơ.

Tác dụng – công dụng chung của cây Bách hợp:

Tác dụng chung của cây Bách hợp là trị ho, ho ra máu, trong đờm có lẫn máu, nôn ra máu, viêm khí quản cấp, mạn tính; hồi hộp, phiền muộn, mất ngủ, ngủ mơ, nhất là sau khi ốm dậy, tai ù, đau tai; đại tiện bí kết, tiểu tiện ngắn đỏ.

Theo đông y:

Theo đông y, cây Bách hợp có vị đắng, tính hơi hàn đi vào 2 kinh Tâm, Phế có tác dụng nhuận phế cầm ho, thanh tâm an thần. Chủ trị ho lao, thổ huyết, đau tim, phù thũng, đau cổ họng, đau bụng, phế âm suy kèm hỏa vượng,… .

Dùng với liều từ 8 – 16g/ngày dạng thuốc sắc. Thường phối hợp với các vị thuốc khác.

Bách hợp tươi, giã nát, bôi vào chỗ mụn nhọt sưng đau.

Một số nghiên cứu khoa học về cây Bách hợp:

Bách hợp có tác dụng hỗ trợ điều trị điếc tai, đau tai, chữa bệnh phổi thổ huyết, chữa họng khô miệng khát, ho,  đau ngực thổ huyết,  viêm phế quản các chứng ho.

Một số bài thuốc có cây Bách hợp:

Chữa ung phổi ho ra máu:

Bách hợp, bạch cập mỗi vị 12g + 6g xuyên bối mẫu + 20g ý dĩ + 12g phục linh cho sắc chung, uống mỗi ngày 1 thang tới khi khỏi hẳn.

Trị tai điếc, tai đau :

Bách hợp khô nghiền bột, uống 2 chỉ với nước ấm, ngày uống 2 lần. (Thiên kim phương)

Trị ho không thôi, hoặc trong đờm có máu:

Khỏan đông hoa, Bách hợp (sấy, hấp) cân với lượng bằng nhau. Đem đi nghiền nhỏ thành bột, thêm lượng mật vừa đủ  làm thành viên hòan, lớn bằng hạt nhãn . Mỗi lần dùng 1 viên hòan, sau bửa ăn, trước khi đi ngủ nhai nhỏ, nước gừng nuốt ngậm tan tốt nhất. (Tế sinh phương, Bách hoa cao).

Chữa viêm phế quản các chứng ho:

Bách hợp 30g + Mạch môn, Thiên môn mỗi vị 10g + Bạch bộ 8g + Tang bì 12g +ý dĩ 15g, thêm vào 1 lít nước. Sắc đến khi còn lại 400ml, chia làm 3 lần uống trong ngày.

Trị tạng Phế ủng nhiệt phiền muộn:

Bách hợp mới 4kg, cho vào một lượng mật vừa phải, trộn với Bách hợp, hấp cho mềm, thường ngậm bằng quả táo, rồi nuốt nước xuống. (Thánh huệ phương).

Ho do Phế nhiệt, họng khô miệng khát:

Bách hợp 30g + Đông hoa 15g, cho vào sắc chung lấy nước uống, ngày một thang.

Chữa triệu chứng đau ngực thổ huyết:

Bách hợp giã nát vắt lấy một bát nước uống, mỗi ngày 1 lần.

Trị bệnh phổi thổ huyết:

Bách hợp mới giã vắt lấy nước cốt, hòa nước uống, cũng có thể nấu ăn. (vệ sinh giản dị phương)

Lưu ý:

  • Không dùng trong các trường hợp ho do phong, hàm xâm nhiễm hoặc tiêu chảy do Tỳ Vị bị hàn.
  • Thảo dược này có thể tương tác với những thuốc bạn đang dùng hay tình trạng sức khỏe hiện tại của bạn. Bạn nên tham khảo ý kiến tư vấn của thầy thuốc hoặc bác sĩ trước khi sử dụng cây sen.
  • Những thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo, tuyệt đối không bốc thuốc theo thang hướng dẫn. Mọi thông tin chi tiết xin liên hệ thầy thuốc hoặc bác sĩ để biết thêm thông tin.

Xem thêm: Cây ma hoàng!

Chia sẻ tới mọi người