Cây Màn kinh tử là cây gì?

Cây Màn kinh trong dân gian có tên là cây quan âm, mạn kinh tử, cây thuốc ôn, thuốc kinh, đẹn ba lá, vạn kim tử. Tên khoa học là Vitex trifolia L, thuộc họ Cỏ roi ngựa (danh pháp khoa học: Verbenaceae).

Đây là giống cây nhỏ – nhỡ, chiều cao cao nhất có thể chạm tới là 3m có thể hơn 1 chút đối với cây sống đã lâu. Cành non có 4 cành, có bao phủ bên ngoài một lớp lông mềm. Lá kép và thường gồm 3 lá chét. Cuống gầy hơi tròn có lông, dài 1 – 3cm, lá chét không cuống, phiến lá chét hình trứng ngược hay hình mác, dài 2.45 – 9cm, rộng 1 – 3cm, mặt trên nhẵn, mặt dưới có nhiều lông trắng. Hoa màu nơ nhạt, dài 13 – 13mm, mọc thành chùy xim ở đầu cành. Quả hình bầu dục có rãnh, đầu hơi dẹt, rộng chừng 6mm.

Phân bố:

Màn kinh tử mọc hoang ở khắp nơi trong nước ta, đây là một loại cây phổ biến, đặc biệt bạn sẽ dễ dàng bắt gặp chúng ở các tỉnh như Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh.

Cây Màn Kinh, Công dụng, Dược chất, Bài thuốc đông y chữa bệnh?
Cây Màn Kinh, Công dụng, Dược chất, Bài thuốc đông y chữa bệnh?

Bộ phận dùng:

Xem thêm

Quả (Fructus Viticis) đã phơi hay sấy khô của cây Mạn kinh gọi là Mạn kinh tử. Khi dùng có thể sao qua, xát bỏ lớp vỏ mỏng mầu trắng bên ngoài.

Thành phần hóa học:

Cây mạn kinh có 3 thành phần chính là tinh dầu, alcaloid, vitamin A.

Ngoài ra còn chứa các dược liệu khác như: Tecphenilaxetat, Ancaloit, Cam phen, Pinen, Ditecpen alcool, L-pinen, Teroinyl acetal, Flavonoid, Aucubin agnusid, Casticin, Orientin iso-orientin, Lntcolin 7 – glucosisd.

Tác dụng – công dụng chung của cây Mạn Kinh:

Chữa cảm mạo phong nhiệt, sốt cao, đau đầu, đau vùng thái dương, đau nhức trong hốc mắt, đau mắt đỏ, hoa mắt, chóng mặt, cao huyết áp.

Theo đông y:

Cây Mạn kinh có tính hàn, vị hơi đắng, có mùi thơm nhẹ, được quy vào 3 kinh Can, Phế và Bàng quang có tác dụng sơ tán phong nhiệt, thanh nhiệt cơ thể, trị đau nửa đầu, đâu mắt, mờ mắt, trị tóc bạc sớm, tóc yếu gãy rụng, lợi răng sưng đau.

Dùng với liều từ 6 – 12g/ngày, dùng dưới dạng thuốc sắc hoặc thuốc bột.

Một số nghiên cứu khoa học về cây Mạn kinh:

Mạn kinh tử có tác dụng ngăn ngừa và điều trị một số bệnh lý sau: Cảm sốt, đau đầu do cao huyết áp hoặc cảm mạo, đau mắt đỏ, ho, sưng vú.

Một số bài thuốc có chứa Mạn kinh:

Chữa các chứng nhức đầu do phong nhiệt, váng đầu mờ mắt:

Mạn kinh tử 12g + Cúc hoa 12g + Xuyên khung 6g + Phòng phong 12g + Khương hoạt 6g + Thạch cao sống 20g + Toàn phúc hoa 12g + Chỉ xác 8g + Cam thảo 4g. Cho tất cả các vị vào sắc chung lấy nước uống.

Trị đau đầu do phong thấp:

Khương hoạt 8g + Độc hoạt 12g + Cảo bản 12g + Phòng phong 12g + Xuyên khung 8g + Mạn kinh tử 12g + Cam thảo 5g. Cho tất cả các vị vào sắc chung lấy nước uống.

Mát gan, sáng mắt: dùng khi phong nhiệt sinh ra mắt đỏ đau nhức.

Bài 1: Mạn kinh tử 16g + Cúc hoa 12g + Thảo quyết minh 12g + Đương quy 12g + Đào nhân 8g. Cho tất cả cá vị vào sắc lấy nước uống.

Bài 2: Mạn kinh tử 16g + Cúc hoa 12g + Chi tử 12g + Hoàng cầm 12g + Mộc tặc 12g + Thuyền thoái 4g. Cho tất cả các vị vào sắc chung lấy nước uống.

Trị thiên đầu thống:

Mạn kinh tử 10g + Cam cúc hoa 8g + Xuyên khung 4g + Tế tân 3g + Cam thảo 4g + Bạch chỉ 3g. Thêm vào khoảng 600ml nước bắc bếp sắc đến khi còn khoảng 200ml, chia làm 3 lần uống trong ngày.

 Tiểu tiện không thông:

Mạn kinh tử 10g cho vào nghiền bột chia làm 3 lần, uống với nước ấm, dùng trong ngày

Bài thuốc từ Mạn kinh tử điều trị sưng vú:

100 gram dược liệu Mạn kinh, đem đi rửa sạch với nước muối, đưa dược liệu ra phơi khô dưới bóng râm, nhiều gió. Sau đó sao vàng và tán Mạn kinh thành bột mịn. Bảo quản trong bình thủy tinh có nắp đậy và để ở nơi khô ráo. Mỗi lần dùng lấy 4g bột Mạn kinh hòa cùng với 60ml rượu trắng. Gạn lấy rượu thuốc để uống. Bã đắp lên vú. Thực hiện 1 lần/ngày cho đến khi bệnh tình thuyên giảm.

Trị đau đầu do tăng huyết áp:

Bài 1: Linh dương giác 6g + Câu đằng 12g + Tang diệp 12g + Bối mẫu 10g + Sinh địa 16g + Cúc hoa 12g + Bạch thược 12g + Cam thảo 4g + Trúc nhự tươi 20g + Phục thần 12g + Mạn kinh tử 10g + Thảo quyết minh 12g. Cho tất cả các vị vào sắc lấy nước uống.

Bài 2: Mạn kinh tử 12g + Cúc hoa 12g + Bạch chỉ 8g + Câu đằng 16g. Cho tất cả các vị vào sắc, sau đó cho vào 8g Bạc hà, tiếp tục sắc, sau đó gạn lấy nước uống, bỏ bã.

Trị đau đầu do cảm mạo:

Bài 1: Mạn kinh tử 16g + Cúc hoa 12g + Chi tử 12g + Hoàng cầm 12g + Mộc tặc 12g + Thiền thoái 4g, cho tất cả vào sắc lấy nước uống.

 Bài 2: Mạn kinh tử 12g + Cúc hoa 12g + Thảo quyết minh 12g + Đưong qui 12g + Đào nhân 8g, cho tất cả các vị vào sắc lấy nước uống. Đối với trường hợp hư chứng ( khí hư là chính) nên dùng thêm bài Bổ trung ích khí.

Thiên đầu thống, hoặc đau nửa đầu:

Mạn kinh tử 10g + Cúc hoa 8g + Xuyên khung 4g + Tế tân, bạch chỉ mỗi vị cân lấy 3g. Cho tất cả vào sắc chung, mỗi ngày một thang, chia làm 3 lần uống.

Lưu ý:

  • Người vị hư không nên dùng màn kinh tử sợ sinh đờm,
  • Những người đau mắt đỏ, huyết hư có hỏa không phải phong tà chớ dùng.
  • Thảo dược này có thể tương tác với những thuốc bạn đang dùng hay tình trạng sức khỏe hiện tại của bạn. Bạn nên tham khảo ý kiến tư vấn của thầy thuốc hoặc bác sĩ trước khi sử dụng cây sen.
  • Những thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo, tuyệt đối không bốc thuốc theo thang hướng dẫn. Mọi thông tin chi tiết xin liên hệ thầy thuốc hoặc bác sĩ để biết thêm thông tin.

Xem thêm: Cây dâu – tang diệp!

Chia sẻ tới mọi người