Cây Tam Thất Bắc là gì?

Cây Tam Thất Bắc được biết đến là một vị thuốc được sử dụng nhiều trong Đông Y cũng như cuộc sống hàng ngày. Tam Thất thuộc dạng cây thân mềm, có tuổi thọ cao, chiều cao trung bình của cây khoảng 30-50cm. Tam thất có lá mọc theo từng chùm một, thường thì khoảng 3-4 lá một chùm, có cuống lá chung dài từ 3-5cm và cuống lá chét dài khoảng 1cm. Mép lá có hình răng cưa, thuộc dạng lá kép, thân hình mác dài, có lông cứng bao quanh lá và có gân nổi lên ở 2 mặt của lá.

Hoa của cây tam thất thường mọc thành những chụm nhỏ, tán đơn ở phần trên đầu ngọn hoa. Hoa tam thất có thể thuộc loại đơn tính, hoặc có thể lưỡng tính cùng tồn tại. Cánh hoa thường có màu xanh nhạt, gồm 5 cánh hoa nhỏ, 5 nhị cùng hai bấu hạ hai ngăn. Lá đài gồm có 5 lá và có màu xanh. Hoa tam thất thường nở rộ nhất vào độ khoảng tháng 5 và tháng 7 hàng năm.

Tam thất bắc có quả hình cầu dẹp, mọng, khi chín có màu đỏ và bên trong quả có hai hạt hình cầu và có màu trắng. Quả chính vào khoảng cuối mù thu đầu mùa đông, là từ tháng 8- tháng 10.

Cây tam thất bắc có tên khoa học là Panax Pseudoginseng Wall, thuộc họ Ngũ Gia Bì (Araliaceae) và thường được biết đến với những cái tên khác như là kim bất hoán và sâm tâm thất, nhân sâm tam thất, vv…..

Cây tam thất bắc tươi, Công dụng, Cách dùng, Bài thuốc chữa bệnh!
Cây tam thất bắc tươi, Công dụng, Cách dùng, Bài thuốc chữa bệnh!

Phân bố

Tam thất thuộc cây mọc dại, nên có mặt nhiều vùng miền ở Việt Nam nước ta, tuy nhiên, cây tam thất được phân bố chủ yếu nhiều nhất là ở phí Bắc Việt Nam và Phí Nam Trung Quốc.

Tại Việt Nam, cây tam thất thường được trồng chủ yếu ở các vùng miền như là Cao Bằng, Hà Giang, Lào Cai… ngoài ra, tam thất còn mọc ở những nơi có độ cao từ 1500m trở lên.

Bộ phận được sử dụng làm thuốc

Xem thêm

Theo dân gian thì hầu hết các bộ phận của cây tam thất đều có thể sử dụng làm thuốc được, vì trong các bộ phận của cây tam thất đều chứa những thành phần dược chất quý. Tuy nhiên, bộ phận được người ta sử dụng nhiều nhất đó chính là phần củ và phần nụ hoa tam thất, vì tại đây 2 bộ phận này có chứa nhiều dược chất nhất.

Sau khi thu hoạch, chế biến sạch sẽ rồi đem phơi khô là có thể sử dụng được.

Củ tam thất bắc khô được bán tại 1top trên thị trường hiện nay
Củ tam thất bắc khô được bán tại 1top trên thị trường hiện nay

Thành phần hóa học có trong Tam Thất Bắc

Theo phân tích từ các nhà khoa học đã chỉ ra, trong cây tam thất có chứa những thành phần hóa học chính như:

Dược chất Saponin triterpen: bao gồm Saponin A, B, C, D Acid oleanolic Đường khử

16 các loại acid amin khác như: phenylalanin, leucin, isoleucin, valin, prolin, histidin, lysin, cystein, Các chất vô cơ như Fe, Ca.

Những nghiên cứu về Củ Tam Thất Bắc

  • Theo nghiên cứu thực nghiệm sơ bộ đối với ảnh hưởng tuần hòan máu mạch vành (Viện y học Võ Hán, 1972) cho thấy, dich chiết Tam thất tiêm tĩnh mạch chó gây mê có thể gây ra giáng áp nhanh và kéo dài lâu.
  • Theo trung y phương dược học cho thấy bổn phẩm có thể rút ngắn thời gian đông máu, và tăng gia tiểu cầu mà có tác dụng cầm máu, hàm chứa saponin(e) A có tác dụng cường tim.
  • Thông báo dược liệu, 1977, 4, 14-20, Hà Nội của Đoàn Thị Nhu, Vũ Thi Tâm và Nguyền Thị Thọ đã nghiên cứu tác dụng của tam thất trên súc vật thí nghiệm và đã đi đến một số kết luận như: Rễ tam thất làm tăng khả năng hoạt động của súc vật; Rễ tam thất có tác dụng làm tăng sức đề kháng của súc vật đối với yếu tố độc hại như liều độc uabain với tim, nhiệt độ môi trường xung quanh quá cao hoặc quá thấp vượt ngoài giới hạn điều hòa của cơ thể; Rễ tam thất có khả năng kháng lại hiện tượng giảm lượng prothrombin trong máu thỏ và giảm khả năng máu đông gày thực nghiệm với dicumarol.
  • Theo nghiên cứu được thực hiện tại phòng thí nghiệm Chirotechnology, Cục ứng dụng sinh học và công nghệ hóa học (Trung Quốc) đã chỉ ra rằng ginsenosides Rg1 trong tam thất có tác động như estrogen nội sinh và khuyến cáo nên xếp vào nhóm các phytoestrogen mạnh.
  • Cũng theo nghiên cứu được tiến hành tại Trung tâm nghiên cứu Thảo dược, Đại học Chicago, Chicago, Hoa Kỳ đã chỉ ra rằng: Tác dụng chống lại khối u và ung thư của Tam thất là do các hoạt chất Ginsennoside Rb1, RB3, Rc và Rg3.
  • Nghiên cứu tại phòng thí nghiệm trọng điểm của Bộ Giáo dục Tài nguyên, tại trường Đại học Thiểm Tây, Trung Quốc cho thấy các Saponin của Panax notoginseng có tác dụng chống viêm, chống gốc tự do.
Củ tam thất bắc nguồn sản phẩm từ Bắc Hà - Lào cai
Củ tam thất bắc nguồn sản phẩm từ Bắc Hà – Lào cai

Theo hướng Đông Y

Theo Đông Y đã chỉ ra rằng, Tam thất có vị ngọt, đắng và tính ấm, quy vào kinh can và vị. Tam Thất có công năng giúp cầm máu, hoạt huyết, giảm đau và giải ứ trệ, tiêu thũng định thống, bổ cường dương, vv…. Tam Thất thường được chỉ định và phối hợp trong trường hợp xuất huyết nội tạng hoặc xuất huyết ngoài; xuất huyết và sưng do chấn thương ngoài.

Công dụng của Củ Tam Thất Bắc

Tổng hợp từ các nghiên cứu khoa học và từ đông y, đã đưa ra kết luận tam thất có một số công dụng chính như:

  • Giúp phòng và hỗ trợ điều trị ung thư, hỗ trợ kìm hãm sự phát triển của tế bào ung thư.
  • Tam thất giúp bảo vệ hệ thống tim mạch, ngăn ngừa các bệnh liên quan đến tim mạch.
  • Giúp hỗ trợ chống lão hóa, làm chậm quá trình lão hóa da.
  • Giúp cầm máu, giải ứ trệ và giúp hoạt huyết, giảm đau.
  • Hỗ trợ bổ cường tráng, tiêu thũng định thống.
  • Hoa tam thất giúp ổn định huyết áp, hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường, hỗ trợ điều trị bệnh gan và hỗ trợ điều trị bệnh mất ngủ.
Hình ảnh củ tam thất bắc chính hãng đang bán hiện nay
Hình ảnh củ tam thất bắc chính hãng đang bán hiện nay

Một số bài thuốc từ củ tam thất bắc

Trị suy nhược cơ thể: sử dụng 12g tam thất, 40g sâm bổ chinh, 40g ích mẫu, 20g kê huyết đằng, 12g hương phụ. Đem các nguyên liệu đi tán nhỏ, bảo quản trong lọ thủy tinh. Mỗi ngày dùng khoảng 30g hỗn hợp này để sắc lấy nước uống. Tùy vào tình trạng cụ thể mà bệnh nhân có thể sử dụng với liều lượng khác nhau.

Cải thiện triệu chứng thiếu máu, huyết hư sau sinh: Mỗi ngày uống khoảng 6g bột tam thất. Kết hợp với tam thất tần với gà ác, ăn nguyên con.

Cải thiện chứng ứ máu, bầm tím da: Sử dụng khoảng 2 – 3g bột tam thất đem pha với nước ấm để uống. Ngày uống 3 lần, mỗi lần cách nhau khoảng 6 – 8 tiếng. Bài thuốc này giúp đánh tan tình trạng ứ máu, bầm da do té ngã.

Trị huyết lỵ: Tam thất 3 chỉ, nghiền nhỏ, nước vo gạo điều uống.

Chữa chứng đau tức thắt lưng: Sử dụng bột tam thất và bột hồng nhân sâm với lượng bằng nhau, đem đi trộn đều. Mỗi ngày dùng khoảng 4g hỗn hợp trên để pha nước uống, chia thành 2 lần uống trong ngày. Mỗi lần cách nhau 12 tiếng.

Lưu ý!

Những thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo, tuyệt đối không tự ý bốc thuốc theo thang hướng dẫn.

Không sử dụng tam thất cho phụ nữ mang thai, người bị cảm lạnh, phụ nữ mắc chứng rong kinh nặng.

Để biết thêm thông tin cụ thể vui lòng tham khảo ý kiến của thầy thuốc trước khi sử dụng.

Chia sẻ tới mọi người