Uy Linh Tiên là gì?

Uy linh tiên thuộc dạng cây nửa hóa gỗ, cây nhỡ mọc trườn và được biết đến là một trong những vị thuốc quý sử dụng nhiều trong đông y.

Lá có cuống dài bằng phiến, phiến thường là 3, nhẵn hay có lông thưa, hình trái xoan nhọn mũi, có gốc cụt, tròn hay nhọn, khi khô có màu đen đen.

Rễ uy linh tiên có thể mọc thành khóm rậm rạp, có hằng trăm sợi, dài khoảng 20 – 50cm, bên ngoài màu nâu đen có vân nhỏ, chất chắc giòn, thịt trắng, có mùi thơm nhẹ, thịt hơi đắng.

Cụm hoa ở nách lá, có lá bắc chia từ 1-3 lá chét, khá phát triển. Quả bế hình bầu dục – lăng kính, có lông mềm, tận cùng là một vòi nhuỵ có lông dài hơn 4 lần bầu. Hoa thường ra vào tháng 6 đến 8, quả ra từ tháng 9 đến 10.

Uy linh tiên có tên khoa học là Clematis chinensis Osbeck thuộc họ Mao Lương (Ranunculaceae) và được biết đến với các tên khác như: dây ruột gà, Uy linh tiên,….

Cây uy linh tiên phân bố ở đâu?

Loài cây này sinh sản nhiều ở các tỉnh Giang tô, An huy, Triết giang Trung quốc. Còn ở Việt Nam cây uy linh tiên này mọc phổ biến, nhiều  trong các savan cây bụi.

Uy linh tiên, Công dụng, Dược tính, Bài thuốc chữa bệnh!
Uy linh tiên, Công dụng, Dược tính, Bài thuốc chữa bệnh!

Bộ phận dùng?

Phần được sử dụng là bộ phận Rễ – Radix Clematidis Chinensis, thường gọi là Uy linh tiên. Mỗi năm mọc nhiều rễ, lâu năm mọc thành một khóm rậm rạp, có hàng trăm sợi, dài đến 60cm. Dùng thứ rễ nhiều, rậm dài, đen sẫm, nhục trắng, chất chắc (tục gọi ‘Chiết ước Uy linh tiên’) là tốt nhất, còn thứ khác nữa nhưng không dùng làm thuốc được. Ngoài ra người ta dùng cả thân dây thay để thay vị Mộc thông (Clematis armandii Franch) của Trung Quốc.

Thành phần hóa học:

Theo các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra, thành phần hóa học có trong cây uy linh tiên bao gồm các chất chính như: Anemonin, anemonol, sterol, saponin, phenol, oleanolic acid, đường.

Những nghiên cứu khoa học về cây uy linh tiên:

Nghiên cứu khoa học trên thỏ cho thấy, uy linh tiên có tác dụng kháng histamin đối với cơ trơn ruột thỏ, nước sắc chiết cồn đều có tác dụng lợi mật.

Nước sắc của thuốc có tác dụng ức chế tụ cầu vàng, trực khuẩn lî Shigella. Thành phần anemonin trong thuốc có tác dụng ức chế đối với một số khuẩn Gram dương và Gram âm, nấm.

Cho chó uống nước sắc rễ Uy linh tiên, tần số nhu động thực quản tăng, biên độ lớn hơn. Người sau khi hóc xương cá, vùng trên của thực quản và họng co thắt, uống Uy linh tiên vào được thư giãn (do tác dụng kháng histamin của thuốc), nhu động thay đổi, xương rơi (đó là căn cứ trị hóc xương mà y văn cổ đã nói).

Theo nghiên cứu khác cho thấy Thành phần anemonin trong thuốc có tính kích thích gây mụn phỏng ngoài da, xung huyết niêm mạc.

Theo đông y:

Uy linh tiên, có vị cay, mặn, tính ôn, quy vào kinh bàng quang, tác dụng giúp hành khí, trừ phong, thông kinh lạc, giúp hỗ trợ trị phong thấp, đau nhức, lợi tiểu và trị tích trệ.

Công dụng của uy linh tiên:

  • Giúp thông kinh lạc, chống co giật.
  • Hỗ trợ giúp hành khí, trừ phong, hỗ trợ trị phong tê, đau nhức, lợi tiểu và tích trệ.
  • Hỗ trợ trị hóc xương cá và hỗ trợ trị đau bao tử cơ năng.
  • Hỗ trợ trị đau dây thần kinh và hỗ trợ trị đau các khớp ở tay chân.
  • Hỗ trợ trị viêm cột sống và hỗ trợ trị sỏi mật.
  • Hỗ trợ trừ chứng đau bụng, đờm chứa lâu ngày trong ngực và hỗ trợ trị các thứ phong ngứa.
  • Hỗ trợ trị bệnh nấm ngoài da, phong ghẻ độc.
  • Hỗ trợ trị mề đay, lở móng chân tay.
  • Hỗ trợ giúp lợi mật.

Một số bài thuốc về cây uy linh tiên:

Bài thuốc Chữa tê thấp:

Uy linh tiên 12g, phối với quế chi, phụ tử chế, độc hoạt, mỗi vị 8g. Đem các vị thuốc thái nhỏ, phơi khô, sắc với 400ml đến khi còn 100ml, uống hai lần mỗi ngày.

Bài thuốc Chữa đau dây thần kinh:

Dùng 20g uy linh tiên và 1 quả trứng gà. Sau đó chúng ta sắc bỏ bã rồi đánh trứng vào để uống. Các bạn có thể dùng uy linh tiên, hoàng kỳ, đương quy, bạch thược, sinh khương mỗi vị 12g, độc hoạt và mộc qua 16g, đại táo 10g, quế chi 8g, cam thảo 6g sắc để uống, giúp điều trị đau dây thần kinh cổ và cánh tay.

Bài thuốc Chữa tê thấp Lấy:

uy linh tiên 12g, quế chi, phụ tử chế, độc hoạt mỗi vị 8g thái nhỏ, phơi khô, sắc với 400ml nước đến khi còn 100ml, uống mỗi ngày 2 lần.

Trị sỏi mật:

Mỗi ngày dùng Uy linh tiên 30 – 60g sắc uống. . Lục Hoan Thanh đã dùng trị 120 ca sỏi mật, kết quả 87%. Tác giả nghiên cứu chích thuốc cho thỏ phát hiện lượng mật tiết tăng nhiều, cơ vòng Oddi giãn rõ.

Trị hắc lào, sang lở:

Dùng tươi giã nát đắp ngoài trị sang lở và hắc lào.

Trị người lớn tuổi mà tân dịch khô, táo bón, khó tiêu:

Chỉ thực 40g, Hoàng kỳ 40g, Uy linh tiên 20g. Tán bột. Trộn mật làm hoàn, to bằng hạt Ngô đồng lớn. Mỗi lần uống 20 viên với nước sắc Sinh khương.

Trị trĩ (do khí), đại tiện khó (táo bón):

Sử dụng Chỉ xác 40g, Nhũ hương 40g, Uy linh tiên 40g. Tán bột, làm hoàn, ngày uống 12 – 16g với nước cơm.

Lưu ý:

Những thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo, tuyệt đối không tự ý bốc thuốc theo thang hướng dẫn. Để biết thêm thông tin cụ thể vui lòng tham khảo ý kiến của thầy thuốc trước khi sử dụng.

Huyết hư gân co, không phong thấp thực tả thì không nên dùng.

5/5 (1 Review)
Chia sẻ tới mọi người