Cây Ưng bất bạc là gì?

Ưng bất bạc thuộc dạng cây thân gỗ nhỡ, sống lâu năm và được sử dụng nhiều làm thuốc trong đông y. Thân cây có nhiều gai lởm chởm, cành cũng xuất nhiện gai thẳng đứng và ngắn.

Lá nhẵn, kép lông chim rìa lẻ và thường có 3 đến 13 lá chét, mép lá khía răng cưa cuống lá có dạng hình trụ, đôi khi kèm theo đôi cánh nhỏ. Hoa màu trắng nhạt, mọc thành tán kép, nhẵn tận cùng, dài hơn lá. Quả dài 4mm, lớp vỏ ngoài không tách khỏi lớp vỏ trong, mỗi ngăn chứa một hạt màu đen.

Ưng bất bạc có tên khoa học là Zanthoxylum avicennae thuộc họ Cam quýt – Rutaceae và được biết đến với các tên khác như: Mường truổng, màn tàn, sen lai, tần tiêu, buồn chuồn, mú tương, lạo giao, điểu bất túc, thích đảo thủ.

Cây ưng bất bạc phân bố nhiều ở đâu?

Thuộc dạng cây mọc hoang, cây ưng bất bạc mọc ở khắp rừng núi các tỉnh phía Bắc nước ta, có mọc cả ở Miền Nam. Mọi người thường lấy lá về nấu ăn, lấy rễ hoặc vỏ thân, vỏ rễ về sao vàng hoặc phơi khô làm thuốc.

Ưng bất bạc, Công dụng, Dược tính, Bài thuốc chữa bệnh?
Ưng bất bạc, Công dụng, Dược tính, Bài thuốc chữa bệnh?

Bộ phận sử dụng làm thuốc:

Phần được sử dụng làm thuốc là tất cả các bộ phận của cây, sau khi thu hoạch, lấy rễ, vỏ thân, vỏ rễ về sao vàng hoặc phơi khô để dùng làm thuốc.

Thành phần phần hóa học có trong cây ưng bất bạc:

Theo các nghiên cứu khoa học, thành phần hóa học có trong cây ưng bất bạc bao gồm các thành phần chính như: Trong rễ màu vàng, có chứa ancaloit, chủ yếu là becberin. Hoạt chất khác chưa rõ. Trong quả có một ít tinh dầu mùi thơm xitronellal. Vỏ cây hàm chứa Diosmin (hương diệp mộc đại), Hesperidin (đăng bì đại), Avicennin (lặc giảo tố) lại còn hàm hữa sterol, thành phần phenol, axit hữu cơ.

Những nghiên cứu khoa học về cây ưng bất bạc:

Theo các nghiên cứu, Ưng bất bạc chứa một số flavonoid quý như Hesperidine và Diosmin đem đến khả năng chống oxy hóa, chống tổn thương gan, công dụng phục hồi và bảo vệ tế bào gan sớm hiệu quả, ngăn ngừa xơ gan & ung thư gan.

Các nhà nghiên cứu Ai Cập và Thái Lan chứng minh, chiết xuất ưng bất bạc có khả năng chống oxy hóa tế bào gan, chống gốc tự do, ngăn ngừa tổn thương gan, viêm gan do hóa chất và thuốc tân dược trên mô hình COX1 và COX2, ngăn ngừa sự tạo thành colagen ở tế bào gan dẫn đến xơ gan và phòng ngừa gan nhiễm mỡ.

Một nhà tiến sỹ dược học Việt Nam – Tiến sỹ Trần Đức Dũng đã dành 10 năm nghiên cứu tại Đài Loan trên mẫu Ưng bất bạc thu tại Nam Đàn Nghệ An và chứng minh được 4 nhóm tác dụng quan trọng của rễ Ưng bất bạc là giúp bảo vệ tổn thương tế bào gan do rượu và tân dược, kháng virus viêm gan B, hạ men gan và phục hồi các chức năng của gan. Hỗ trợ diệt tế bào ung thư gan người của cao chiết Ưng bất bạc. Cao chiết Ưng bất bạc ức chế sự sản sinh ra tế bào ung thư HA22T và cao chiết Ưng bất bạc ức chế sự tăng sinh, khả năng xâm lấn và ức chế các tín hiệu di căn của tế bào HA22T thông qua hoạt hóa protein PP2A.

Khoa học chứng minh có tác dụng bảo vệ và tái tạo tế bào gan bị tổn thương do rượu và hóa chất, hạ men gan, viêm gan virus B, khôi phục các chức năng của tế bào gan, ngăn ngừa sự tạo thành colagen trong tế bào gan và chống xơ gan.

Theo các nghiên cứu, Ưng bất bạc chứa một số flavonoid quý như Hesperidine và Diosmin đem đến khả năng chống oxy hóa, chống tổn thương gan, công dụng phục hồi và bảo vệ tế bào gan sớm hiệu quả, ngăn ngừa xơ gan & ung thư gan.

Theo đông y:

Ưng bất bạc có vị cay, tính ấm, tác dụng giúp trừ phong thấp, hóa thấp, tiêu sưng, thông lạc, hỗ trợ trị họng hầu sưng đau, hoàng thũng, sốt rét, phong thấp xương đau và trị vấp ngã đánh đập tổn thương.

Công dụng của ưng bất bạc:

  • Giúp làm thông kinh lạc, lợi niệu, tiêu thũng.
  • Hỗ trợ điều trị viêm gan, vàng da, viêm gan mãn tính.
  • Hỗ trợ hồi phục các tế bào gan, ngăn ngừa xơ gan, ung thư gan và tăng khả năng chống oxy hóa.
  • Ngăn ngừa sự tạo thành colagen ở tế bào gan dẫn đến xơ gan và phòng ngừa gan nhiễm mỡ.
  • Hỗ trợ cải thiện các chỉ số glucosa máu, cholesterol, ure máu và hạ các men gan như AST và ALT.
  • Hỗ trợ trị đờm hòa, đờm rượu, mở hầu họng sưng đau.
  • Hỗ trợ trị các chứng viêm gan vàng da, viêm gan mạn, viêm thận phù thủng, giải độc rượu.

Một số bài thuốc từ cây ưng bất bạc:

Trị viêm gan mãn tính:

Lấy rễ muồng truổng khô 1-2 lạng sắc uống.

Trị thủy thũng do viêm thận:

Rễ khô “Ưng bất bạc” 1-2 lạng sắc nước uống.

Trị phong thấp xương đau, vấp ngã, đánh đập ứ máu đau:

Sử dụng Rễ khô muồng truổng từ 1-2 lạng sắc nước uống.

Trị vấp ngã, tổn thương, vùng eo lưng làn việc nặng nhọc bị tổn thương, khớp đốt đau do phong thấp, viêm khớp kiểu phì đại:

Sử dụng Rễ muồng truổng 1 lạng, Rễ tường vi qua nhỏ 1 lạng, Rễ sơn hoa tiêu 0.8 lạng. Các vị trên dùng 1 kg rượu nóng ngâm nửa tháng, lần thứ nhất uống 100ml sau đó mỗi lần dùng 50 ml mỗi ngày dùng 2 lần, đồng thời dùng lượng vừa phải xoa bên ngoài.

Lưu ý!

Những thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo, tuyệt đối không tự ý bốc thuốc theo thang hướng dẫn. Để biết thêm thông tin cụ thể vui lòng tham khảo ý kiến của thầy thuốc trước khi sử dụng.

5/5 (1 Review)
Chia sẻ tới mọi người